Мемлекеттік тапсырыспен шыққан қос томдықты жазушының ілгеріде жарық көрген «Қызыл жолбарыс» екі томдық романының жалғасы деуге әбден келеді. Айналып келгенде төрт томды құрайтын тарихи романға жазушы 17 жылын толайым жұмсағанын да айту керек.
Толғаныс, ізденіс, жазушылық талантпен өрілген томдар тарихымызды тербеп, Жетісу өңірлерінде өткен талай ілкімді оқиғаларды да тірілтіп, шежіремізді байыта түспек.
«Абылайдың ақ туы» жаңа тарихи романының алғашқы томында осыдан үш ғасыр бұрын ел аузында «Ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама» деген атпен сақталған қазақ-қалмақ қақтығыстары суреттеледі. Мұндағы оқиғалар негізінде Іле, Сырдария сияқты ұлы өзендердің жағалауларында, Қаратау бойында өтеді.
Екінші томда ел басына түскен нәубет «Ақтабан шұбырындының...» соңғы кезеңдері суреттеледі. Соңғы кітапта Қаратау бойында, Ташкент қаласы, төңірегінде, Шу, Қаратал өзендерінің жағалауларында өткен шежірелерді шұрайлы тілмен суреттей отырып, ұлттық дербестік, мемлекеттік қауіпсіздік, ел тағдырымен егіз ерлердің жүріп өткен жолы егжей-тегжейлі баяндалады.
Әдеби туындылар Төле би мен Абылай ханның қарым-қатынасын терең суреттеуімен де ерекшеленетініне тоқталған абзал. Кітаптың басты кейіпкерлері – Абылай хан, Төле би бабаларымыздан бастап, Жалайырдың үш көсемі – Ескендір би, Ескелді би Жылгелдіұлы, Балпық әулие Дербісәліұлы мен Қабан жырау Асанұлы.
Жазушылық өнерді Ұлттық ғылым академиясының мұрағаттарындағы жылдарымен байытқан Ұзақбай Доспанбетовтің ізденісі осылайша ілкімді томдарға айналып, әдебиетімізді байытып отыр.
Айнаш ЕСАЛИ,
«Егемен Қазақстан»
АЛМАТЫ