14-15 ақпанда Ақмола облысындағы Rixos Burabay қонақүйінде «Dala.Camp Forum 2026» халықаралық мал өсірушілер форумы өтті. Ауқымды іс-шараға Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан, Әзербайжан, Тәжікстан, АҚШ, Бразилия, Нидерланды, Франция, БАӘ және Түркия елдерінен 250-ге жуық делегат қатысты. Форумды Turan отындық мал өсірушілер қауымдастығы ұйымдастырды, деп хабарлайды Egemen.kz.
Форумның бірінші күні стратегиялық мәселелерге арналды. Қатысушылар экспорттық модельді дамыту, инвестициялық архитектураны қалыптастыру, халықаралық ветеринариялық талаптарды орындау, банктер мен цифрландырудың рөлі және генетикадан бастап қайта өңдеуге дейінгі қосылған құн тізбегінің экономикасын талқылады.
Мал шаруашылығын жүйелейтін платформа іске қосылдыБүгінде Қазақстандағы тірі мал нарығында он мыңдаған шағын және орта фермерлер бытыраңқы жұмыс істейді. Ал қайта өңдеушілер үш жүйелі проблемаға – шикізат сапасының тұрақсыздығына, жеткізілімдердің кепілдік берілген көлемінің болмауына және сатып алу кезінде жоғары транзакциялық шығындарға тап болады. Сонымен бірге маусымдық бағаның ауытқуы қосымша мәселе болып қала береді, бұл фермерлерді қолайсыз кезеңдерде мал сатуға мәжбүр етеді. Осы олқылықтардың орнын толтыру мақсатында Turan қауымдастығы Қазақстандағы тірі мал нарығын шоғырландыру және үйлестіру платформасы – Turan Standard Pool (TSP) пилоттық жобасының іске қосылғанын мәлімдеді.
«Turan Standard Pool – фермадан қайта өңдеушіге дейінгі жүйелік тізбекті құратын сандық B2B платформа. Платформа шоғырландырылған жеткізу пулдарын қалыптастырады, малдың бірыңғай стандарттары мен жіктемесін енгізеді, анықтамалық нарықтық деректерге қол жеткізуді және өңдеушілер үшін шикізатқа тұрақты қол жеткізуді қамтамасыз етеді.
TSP моделі сәйкестендіру терезелері арқылы жеткізілімдерді жоспарлауды қамтамасыз етеді, бұл маусымдық құлдыраудың әсерін азайтады және сатудың болжамдылығын арттырады.
Егер өңдеушіге, мысалы, 10 000 бас ірі қара мал қажет болса, платформа бүкіл ел бойынша ондаған және жүздеген шаруа қожалықтарының ұсыныстарының пулын қалыптастырады, оның көлемін жинақтап, стандарттарға сәйкестігін қамтамасыз етеді», деп түсіндірді Turan қауымдастығының Басқарма Төрағасы Жәнібек Кенжебаев.
Фермерлер өнімін сыйлықақымен сатуға қол жеткізедіАуыл шаруашылығы өндірушілері үшін негізгі уәждеме – баға сыйлықақысы. Қауымдастықтың бағалауы бойынша, платформа шеңберінде сапа стандарттарын сақтау және жеткізілімдердің тұрақтылығы нарықтық бағаға шамамен 10-15% сыйлықақы алуға мүмкіндік береді.
«Қайта өңдеу кәсіпорындары үшін платформа барлық аймақтар мен грейдтер бойынша ұсыныстың орталықтандырылған шолуын жасайды, бұл берілген критерийлермен өтінімді қалыптастыруға және салыстырылған партияларды бір жерде алуға мүмкіндік береді. Бұл қуатты жүктеуді болжамды етеді және жеткізушілердің іздеу шығындарын азайтады.Біз тек цифрлы платформа жасап жатқан жоқпыз. Біз тірі мал нарығында сенім архитектурасын қалыптастырамыз. Қайта өңдеуші үшін бұл тұрақтылық пен болжам жасай алу. Фермер үшін – сыйлықақымен сатуға қол жеткізу. Turan Standard Pool – бұл саланы бейберекет мәмілелер жағдайынан жүйелік кооперацияға ауыстыру құралы», деді Turan қауымдастығының Басқарма төрағасының бірінші орынбасары Аршидин Тохтамов.
Ет экспорты екі есе өседі: Үкімет мал шаруашылығына арналған ірі жоспарды бекітті
Қалай TSP мүшесі болуға болады?Платформаға кіру қауымдастықтың мүшелік жүйесі арқылы жүзеге асырылады. Қауымдастық мүшелері өткізу нарығына қол жеткізуден басқа: консультациялық және өндірістік қолдауды, қаржыландыруды тартуға және субсидиялар алуға көмекті, ферманы 50%-ға дейін жеңілдікпен кешенді тексеруді жүргізу мүмкіндігін, ветеринариялық, зоотехникалық және агроқаржылық сараптамаға қол жеткізуді, сондай-ақ шаруашылықты басқару үшін ERP-құралдарын енгізуді алады.
«Бүгінгі таңда фермерге ондаған бағдарламаларды, субсидияларды, талаптар мен стандарттарды біліп, түсіну қиын. Біз сараптаманы бір терезе форматында біріктіреміз. Ветеринар, зоотехник, агроқаржы маманы – бұл шашыраңқы мамандар емес, бірыңғай сүйемелдеу жүйесі. Turan Standard Pool – бұл тек сату ғана емес, бұл ферманы дамытудың экожүйесі», деп атап өтті Аршидин Тохтамов.
Жоба B2B сегментіне бағытталған және пилоттық кезеңде ірі қара мал нарығы үшін іске қосылады. Болашақта модель ұсақ мал және жылқы шаруашылығына масштабталуы мүмкін.
Форум барысында Livestock Pitch – мал шаруашылығы саласындағы жобалардың тұсаукесері өтті, онда кәсіпкерлер әлеуетті инвесторлар мен салалық серіктестерге өздерінің стартаптары мен жұмыс істеп тұрған бизнестерін ұсынды.
Ақмола облысында фермерлер қандай шартпен жеңілдетілген несие алады?
Форумның екінші күні тәжірибеге бағытталды. Қатысушылар шаруашылықты басқару, қаржылық жоспарлау, өндірістік тиімділік және бизнестің тұрақтылығы бойынша салалық тренингтер мен мастер класстарға қатысты.
Сондай-ақ форум алаңында ет бағытындағы мал шаруашылығын дамытуға бағытталған бірқатар келісімдерге қол қойылды.
Айта кетейік, Turan қауымдастығы 2025 жылдың тамызында құрылған және жалпы бордақылау қуаты 115 мың басқа, қуаты 30 мың басқа арналған репродукторлары және жылына 72 мың тоннаға дейін ет өңдейтін 200-ден астам нарық қатысушыларын біріктіреді.