Төрт күн түтін басқан Өскеменнің өкпесі енді ашылғанымен, тұрғындардың тамағы қырып, әлі күрк-күрк жөтеліп жүр. Дегенмен дәрігерлер түтіннен тамақ күйген тұрғындар қабылдауға келмегенін айтады. Тіпті тамақ күю деген диагноздың қойылуы да сирек көрінеді. Күндердің күні экономика деп жүріп, экологиямызды құртып алмаймыз ба?
Әлбетте, будақ-будақ түтін шығып жатқан зауыттарды басқа орынға көшіріп жіберу мүмкін емес. Қыстың күні тәулігіне мыңдаған тонна көмірді күл ететін жылу қазандықтарына да тосқауыл бола алмаймыз. Жасыл жүйеге көшу-көшпеуіміз бүгінгінің сұрағы болғанымен, жауабы болашақта. Қазіргі жағдайда не істеуіміз керек? Тұрғындар дабыл қаққанымен, өндіріс ошақтары дамыл таппайды.
Иә, бұл тақырыпты қалай қаузасақ та, нүктесін қоя алмаймыз. Бар алаңдайтынымыз – халықтың денсаулығы. Осы жолы жел тұрмаса, түтін тұнатын Өскеменде қолайсыз метеорологиялық күн райында сабақ қашықтан оқытылып, оқушыларды сақтандыруға барынша тырысты. Айта кетейік, былтыр облыс әкімдігі мен өндіріс орындарының басшылары екіжақты меморандумға қол қойысқан. Яғни қандай да экологиялық бұзушылықтан күмән туса, арнайы мамандар кез келген уақытта белгілі өндіріс ошағына еш кедергісіз тексеру жүргізе алады. Бұл жолы экология департаменті не істей алды?
Облыс әкімдігі ұсынған ақпаратқа көз салсақ, қолайсыз метеорологиялық жағдайлар кезеңінде меморандумға сәйкес экология департаменті екі тәулік бойы кәсіпорындардың санитарлық-қорғау аймақтарында үздіксіз мониторинг жүргізіп, атмосфералық ауаның ластану көзін анықтау мақсатында тексерістер жүргізді. Бірақ жүргізілген өлшеулер нәтижелері бойынша кәсіпорындардың қызметіне тікелей қатысты шекті рұқсат етілген концентрациялардың асып кету фактілері тіркелмеді. Осыған байланысты кәсіпорындардың өндірістік көздерінде қосымша өлшеулер жүргізілген жоқ.
Егер санитарлық-қорғау аймақтарында екінші тәулікте де шекті рұқсат етілген концентрациялардың асып кетуі анықталса, меморандум шеңберінде уәкілетті мемлекеттік органдардың қатысуымен арнайы комиссия құрылады. Комиссия ықтимал ластаушы кәсіпорынға барып, жағдайды жан-жақты зерделеп, қолданыстағы экологиялық заңнамаға сәйкес тиісті шаралар қабылдайды.
Мамандардың айтуынша, желдің болмауынан Ертіс пен Үлбі өзендерінен көтерілген бу түтінмен араласып, қаланың үстін тұмшалаған. Мұндай күндері кейбір кәсіпорындар өндіріс көлемін, шығарындыларды азайтуға тырысты.
«Қазірде мамандар ауа сапасы нашарлаған жағдайда ірі кәсіпорындарға кез келген уақытта тексеру жүргізе алады. Бірақ жеке үйлердегі пештер, жылу орталықтары мен көліктер қалпынша жұмыс істей береді. Әдетте жел болмай, қаладағы түтін тарқамайды», дейді облыстық экология департаментінің баспасөз хатшысы Аружан Мұсаханова.
Айта кетерлігі, ауаны ірі зауыттар ғана ластап жатқан жоқ. Мамандардың мәліметінше, жылына ауаға 160 мың тонна зиянды заттар таралады. Оның 50 мыңы ғана кәсіпорындарға тиесілі. Ал қалғаны – автокөлік түтіні мен жер үйлердегі пештен шығатын қалдықтар. Бұл шығарындылардың адам денсаулығына қаншалықты қауіпті екенін экологтер жаңа мобильді зертхананың көмегімен анықтап та көрген. Анықталғандай, қаладағы ең лас аудан – Меновное шағын ауданы.
«Шаң-тозаң өкпеге еніп, қан айналымы арқылы бүкіл ағзаға тарайды. Ұзақ уақыт онымен тыныстаған жағдайда жүрек-қан тамырлары аурулары туындауы мүмкін. Жергілікті билік жеке секторды кезең-кезеңімен орталық жылу жүйесіне қосуды жоспарлап отыр. Бұл мақсатта шағын қазандықтар салу көзделген», дейді экология департаменті зертханасының жетекшісі Фархат Кнасилов.
Жалпы, дәрігерлер Өскемен ауасының адам денсаулығына бәлендей зияны жоқ деседі.
«Аймақтың денсаулық сақтау ұйымдарында «ингаляциялық ауадағы химиялық заттардың әсерінен туындаған жоғарғы тыныс жолдарының зақымдануы» диагнозы тіркелген емес. Қазір биылғы жылдың өткен кезеңінде жоғарғы тыныс жолдарының аурулары туралы статистикалық ақпаратты талдау жөніндегі жұмыс жүргізіліп жатыр», дейді облыстың бас терапеві Михаил Бугайцов.
Демек, қаланы қалың тұман басқанымен, көрсеткіш шекті деңгейден асқанымен, тұрғындардың алаңдауына негіз жоқ. Қолайсыз метеожағдайда тұмшаланып үйге қамалғаннан басқа амал жоқ. Айта кетелік, былтыр ұзын саны 112 күн метеоқолайсыз жағдай болған. Қала әкімдігі ауаның ластануын азайту мақсатында жеке тұрғын үйлерді орталықтандырылған қазандықтарға қосып, 12 электробус сатып алуды көздеп отыр.
ӨСКЕМЕН