Борышкерлерге талап күшейеді
Сенаторлар «1993 жылғы 22 қаңтардағы Азаматтық, отбасылық және қылмыстық істер бойынша құқықтық көмек пен құқықтық қатынастар туралы конвенцияға өзгерістер енгізу туралы хаттаманы ратификациялау туралы» және «2002 жылғы 7 қазандағы Азаматтық, отбасылық және қылмыстық істер бойынша құқықтық көмек пен құқықтық қатынастар туралы конвенцияға өзгерістер енгізу туралы хаттаманы ратификациялау туралы» заңдарды қарап, мақұлдады. Талқылау кезінде аталып өткендей, хаттамаларды ратификациялау мемлекетаралық деңгейде алимент өндіріп алу рәсімін жеңілдетеді. Мәселен, 1993 жылы қабылданған Құқықтық көмек туралы конвенцияға кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғауды күшейту, ТМД елдерінде алимент өндіріп алудың тиімділігін арттыру, алимент өндіріп алу туралы сот бұйрықтары орындауға жататын актілер тізіміне енгізу, орындау туралы өтініштерді берудің бірыңғай тәртібін белгілеу секілді түзетулер енгізілді. Сондай-ақ борышкер қажетті құжаттардың тапсырылғанын растауы қажет.
Жалпы, бұл ереже конвенцияларға қол қойған елдерде балалардың құқықтарын, оның ішінде материалдық мүдделерін неғұрлым тиімді қорғауға мүмкіндік береді.
«Қаралған хаттамалар конвенцияларға қосылған елдерде балаларға алимент өндіріп алу тетіктерін жетілдіруді көздейді. Осы мақсатпен сот бұйрықтарын тану бөлігінде қажетті түзетулер енгізіліп отыр. Бұл түзетулер балалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау тиімділігін арттырады деп сенеміз», деді М.Әшімбаев.
Сенатор Жанна Асанованың айтуынша, елімізде 2020–2025 жылдары кәмелетке толмаған балаларға алимент өндіру бойынша жүргізілген істердің саны 100-ден асып, жалпы қарыз сомасы 47 млн теңгені құраған.
«Бұл көрсеткіш трансшекаралық алимент өндірудің күрделілігі мен тиімді құқықтық шешімдердің маңыздылығын айқын көрсетіп отыр. Заң құқықтық рәсімдердің үйлесімділігін қамтамасыз етіп қана қоймай, еліміздің халықаралық стандарттарға сай сенімді және тұрақты құқықтық тетіктерді қалыптастыруына септігін тигізеді. Осылайша, заң кәмелетке толмағандардың мүдделерін қорғауда маңызды, сонымен қатар Қазақстанның халықаралық аренадағы беделін нығайтуға бағытталған нақты, тиімді құқықтық бастама», деді Ж.Асанова.
2002 жылдың 7 қазанында қабылданған Құқықтық көмек туралы конвенция да ТМД елдерінде алимент өндіріп алу тетіктерін жетілдіруге бағытталған. Онда сот шешімдерін тану және орындаудың бірыңғай рәсімдері белгіленіп, құжаттарға қойылатын талаптар және оларды қарау тәртібі нақтыланған. Бұған қоса іс жүргізудегі тараптардың құқықтарына кепілдіктер күшейтілді.
Осылайша, конвенциялардың сот бұйрықтарына қолданылуын кеңейту олардың мәжбүрлеп орындалуын біріздендіруді қамтамасыз етеді және барлық қатысушы мемлекеттің аумақтарында балалардың алимент құқықтарын трансшекаралық деңгейде қорғау тиімділігін арттырады.
Ортақ мүлікті заңсыз иемденуге болмайды
Сенатор Бекбол Орынбасаров депутаттық сауалында тұрғын үй қатынастары саласындағы жүйелі проблемаларды айтып берді. Сенатордың айтуынша, үйлердегі ортақ мүлікті заңсыз иеліктен шығарып, иемденуге байланысты мәселеде заң бұзушылық артып отыр. Мәселен, техникалық қабаттар мен жертөлелер сатылып, өз бетінше қайта жабдықтау жағдайлары жиілеп барады. Сондай-ақ сенатор оларды жобалық құжаттарына қарамастан жергілікті атқарушы органдардың көмегімен оны тұрғын үй немесе коммерциялық нысан ретінде заңдастырылуына алаңдаушылық білдірді.
«Осындай заңсыз әрекеттер салдарынан меншік иелері маңызды инженерлік желілерге, сорғы стансалары мен жылу қондырғыларына қол жеткізе алмай отыр. Мұндай әрекет ғимараттарды пайдалану қауіпсіздігіне тікелей қауіп төндіреді, төтенше жағдайлар мен төтенше жағдайдың туындауын бірнеше есе арттырады. Сонымен қатар заңсыз қайта құру тұрғын үй кешендерін жобалау кезінде қарастырылмаған коммуникацияға артық ауыртпалық туғызады», деді сенатор.
Депутат ТКШ иелері қауымдастығы басшысының техникалық үй-жайларды басып алу, заңдастыру, сату деректері туралы хатына сілтеме жасай отырып, мәселенің ауқымын растайтын нақты мысалдар келтірді. Депутат азаматтардың жергілікті органдар мен прокуратураға өтініштері нәтиже бермейтінін, бұл оларды республикалық деңгейге жүгінуге мәжбүр ететінін атап өтті.
«Мұндай келісімшарттарды жарамсыз деп тану және техникалық қабаттарды, жертөлелер мен паркингтерді сот органдары арқылы кондоминиумға қайтару үшін прокурорлар әрекет етуі қажет. Меншік иелері жиналыстарының хаттамаларын бұрмалап, ортақ мүлікті заңсыз иемденгені үшін әкімшілік және қылмыстық жауапкершілікке тартылуы керек», деді Б.Орынбасаров.
Теміржол қатынасындағы түйткіл
Ал Талғат Жүнісов 1 сәуірден бастап Ақмола облысындағы «Ақкөл» мен «Жақсы» стансаларында әлеуметтік маңызы бар бағыттардағы аялдамаларды жою туралы шешімге алаңдаушылық білдіріп, осы мәселеге Үкіметтің назарын аударды. Сенатордың айтуынша, маршруттардың бұлай өзгеруі көліктің қолжетімділігін, аймақтағы 100 мыңнан аса тұрғын үшін базалық қызметтерді алу мүмкіндігін айтарлықтай шектейді. Өйткені «Ақкөл» стансасы арқылы Ақкөл ауданының ғана емес, Степногор қаласының, сондай-ақ жақын маңдағы елді мекендердің тұрғындары әрі-бері теміржол арқылы ғана қатынайды.
Сенатор Жақсы ауданындағы жағдайға ерекше назар аударды. Онда жолаушылар пойыздары енді тоқтамай өтіп кететін болды. Шамамен 16 мың адам тұратын бұл аймақтағы студенттер, зейнеткерлер мен пациенттермен қоса тұрғындардың едәуір бөлігі басқа өңірге бару мақсатында теміржол көлігін тұрақты түрде пайдаланады.
«Жолаушылар пойыздарының аялдамаға тоқтамай өтіп кетуі өңірдегі көлікпен тасымалдың шектелуіне, халыққа қаржы ауыртпалығының ұлғаюына, азаматтардың медициналық, білім және өзге де әлеуметтік маңызы бар қызметтерді алу мүмкіндігінің азаюына әкеледі», деді Т.Жүнісов.
Сенатор бұл шешім қазірдің өзінде қоғамдық ауқымды дүмпу туғызғанын, өңірдегі әлеуметтік шиеленісті күшейткенін, осыған байланысты аталған стансаларда жолаушылар пойыздарының аялдамаларын сақтау мүмкіндігін қарастыру қажеттігін атап өтті.
