Шетелдіктер біздегі жаңа жұмыс формасын білмейді екен

– Жамбыл облысында 439 байқаушы жұмыс жасауда, – дейді бізбен әңгімесінде Сайлауды байқау жөніндегі республикалық қоғамдық комиссияның Жамбыл облысы бойынша өңірлік орта­лығының төрайымы Парида Ма­медова. Өңірде 465 сайлау учаскесі бар. Түске дейін өз басым облыс орталығындағы 23 учаскеге барып келдім. Таңғы сағат 10-00-ге дейін сайлаушылардың 22 пайызы дауы­с беріп үлгерді. Ал түске дейін 43 пайызы дауыс берді. Жамбыл облысындағы сайлаушылардың саны 525 мыңның үстінде. Осы уақытқа дейін тәртіп бұзушылық тіркелген жоқ. Өйткені, біз бақы­лаушылармен телефон ар­қылы байланысқа шығып, бар­лық жағдайды тұрақты бақы­лап отырдық. Тіпті, облыс ор­та­лығынан шалғай жатқан елдімекендердегі сайлау учаскелеріне де телефондар қойылған. Салыстырмалы түр­де айтатын бол­сақ, өт­кен жылғы сай­лау­­да Қордай жә­не Мо­йынқұм ау­дан­да­рындағы кейбір шал­ғай ауылдарына телефон байланысы болмай, кедергілер туындап еді. Биыл ондай ке­дергілер жоқтың қасы. – Байқаушыларды қалай жасақтадыңыздар? – Біздегі СОLL-орталығында жас еріктілер жұмыс жасауда. Ал, жалпы біздің комиссияның құрамы жастар ғылыми-зерт­теу орталығының аясында жа­сақталды. Оның 4-еуі штаттық бірлік бойынша жұмыс атқарса, қалғандары еріктілер. Сондықтан, учаскелердегі әр­түр­лі жастағы 439 бай­қау­шының 70-і жас­тар. Еріктілер ақылы түрде жұмыс жасауда. Жұмыс сайлауға дейін жүргізілді, қи­ындықтар да болды. Құжаттарды жинау, ақпараттық-на­сихаттық жұ­мыс­тар дегендей. Дайд­жест бойынша ақ­параттардың заң­ды­лығы, дұрыстығы рет­теліп отырды. Байқағаным, жыл сайын аза­маттардың саяси сауаты мен мә­дениеті көтеріліп келеді. Мұ­ның қатарында бірқатар зерттеу­лер де жүргіздік. Соңғы екі жыл­дың ішінде жүргізген сауалнамаларымызда негізінен сай­лауға келушілердің 41-43 пайы­з­­ы өз еркімізбен, ал 13 пайызы ба­с­шылардың немесе жұмыстан мәжбүрлеп жіберетіндігін айтқан-ды. Ал соңғы жүргізген сауалнамада соңғы көрсеткіш 8 пайызға дейін төмендеген. Бұл дегеніңіз сайлаушылардың азаматтық позицияның нақтылығын көр­сетеді. Өз еркімен келіп дауыс бе­ретіндердің көрсеткіші 80 пайыз­ға дейін артты. – Сайлау жұмысын қадағалау үшін басқа мемлекеттерден қанша бақылаушы келді? – Ұзақ мерзімге келген халықаралық байқаушылардың саны екеу. Олар Австрия мен Финляндия мемлекетінің өкілдері. Ал қысқа мерзімге келгендер Қырғызстан мемлекетінен екеу, Ресейден екеу және Жапония мемлекетінен екеу. Сондай-ақ, сайлау учаскелерінде Дания мен Ұлыбритания мемлекетінен келген байқаушылар да жүр. ЕҚЫҰ өкілдері де бар. Өткен жылы Президент сайлауына Германия мен Швеция мемлекетінен келген халықаралық байқаушылар біздің комиссияның жұмысына өте жоғары баға берген еді. Шындығында, кейбір шетелдік байқаушылар Қазақстанда осындай үлкен қоғамдық бақылау комиссиясының жұмыс жасайтынын да білмейтін болып шықты. Ал біздегі комиссияның жұмыс жасап жатқанына биыл он жыл толады. Соның ішінде, соңғы екі жылдың көлемінде сайлау учаскелерінде қоғамдық байқаушыларды ақылы түрде тартып, 100 пайыз жұмыс жүргізіліп келеді. – Әңгімеңізге рахмет. Әңгімелескен Оралхан ДӘУІТ, «Егемен Қазақстан». Жамбыл облысы.