Халықтың игілігіне жаратылады

Жер дегеніміз – ата-бабамыз­дан келе жатқан қасиетті ұғым, қас­терлі дүние. Қазақтың құты, төрт түлік малы, бар байлы­ғы мен бере­кесі жерде. Сондықтан, бай­­тақ дала­мыздағы ауыл шаруа­шы­лы­ғына жарамды жерлерді дұрыс­тап пайдалануымыз керек. Жерді мал өсіруге, егін салуға немесе бас­қа да қажетімізге тиім­ді пайда­лану – бүгінгі басты мін­детіміз. Жер қа­­шанда елді асы­раған, елді сақ­та­ған. Әлі де асырайды, сақ­тайды. Жасы­ратыны жоқ, гектар­лап алынып, ұзақ жылдан бері тусырап жатқан жер­лер елімі­зде жетерлік. Мұны көріп те, естіп те жүрміз. Сон­дық­тан, мем­лекеті­міздің басты бай­лық­та­рының бірін халықтың игі­лігіне жарату керек. Жердің қа­зы­насы – егінші мен малшының қолында. Қай өңірде болса да жерді ием­деніп алып, пайдаланбай отыр­ғандар кездеседі. Олардан гөрі, жерді ұқыптап пайдаланушылар ха­лықтың игілігіне қызмет етеді. Әлбетте, жерді баршасы да пайда­ланғысы келеді. Бірақ тиімді пай­далануға жекелеген адам­дар­дың қаржылық немесе тех­никалық мүмкіндігі жете бермей­ді. Үкімет соңғы жылдары ауыл шаруа­шылығына көп қол­дау көрсете бастады. Айталық, жеке шаруа­шылықтарға қаржылай көмек, жаңа техниканы лизинг жүйесімен ұсыну сияқты жеңіл­діктер бар. Мұны пайдалана білуі­міз керек қой. Осы арқылы мал өсірсек, оның өнімі көл-көсір емес пе! Егін егіп, әмсе құс өсірсе де жер қадірін білетін жанның қолына тисе құны да еселеніп шыға келмей ме! Бұл ретте жекелеген шаруа­шылықтарды ірілендірудің маңызы зор. Өйткені, жеке адам­ның қолында жерді өңдеудің барлық техникасы жеткілікті бола бермейді. Бұрынғы кеңшарлардың тәжірибесімен малдың басын өсіруге, жердің құнарын арттыруға жағдай жасалуы тиіс. Бұл жерге ешқандай қиянат жасауға жол бермейді. Еңбекке бейіл жандар таршы­лық көріп жүргенде, әлдебір адам­­­­дар­дың жерді пайдаланбай,­ ба­уы­­рына басып жатуын құп көрмеймін. Бола­шақта Жер коде­ксіне өзгертулер мен толық­ты­ру­­лар енгізілуі осы бағытта жаңа мүм­­­кіндіктер тудырады деп ойлай­мын. Қазір жергілікті теледидар­дағы, басылымдардағы жарнама­ларды қарап отырсаңыз, қойшы мен бақташыға сұраныс үлкен екенін көресіз. Мал ша­руа­шылығы­мен шұғылданатын адам азайып кетті. Алтын бесік ауылымыздан ағайындар көшіп жатыр. Қарттар ғана қалды. Жастар мал бағудан қашады. Сондықтан, жұмыссыз ­жастарды, білікті ауылшаруашылық мамандарын ауылға тартудың жобасын жасау керек. Осы бағытта ауылға баратын адамдарды ынталандыратын Үкімет қаулысы болса деп ойлаймын. Мәселен, ауыл шаруашылығына бет бұрушыларға келісімшарт негізінде баспана берілсе, 6 пайыздық несие берілсе, баласының оқу оқуына, өзін-өзі жетілдіруіне жағдай жасалса, зейнетақы жасына ерте шығуын қамтамасыз етсе деген сияқты көптеген кешенді жеңілдіктерді қамтитын бағдарлама қабылданар болса, ауылды да көркейтеді, жерді де игеруге септеседі. Бұл жастарды қызықтырады. Бүгінде Үкіметтің эко­номикалық мүмкіндігі бар. Біз­дің табысымыздың негізі ауыл­да. Ет те, сүт те, май да ауылда. Сон­дықтан, ауыл шаруашылығы жер­лерінің дұрыс пайдаланылуы­на, құ­нарлылығын арттыруға заң­­­дық тұрғыдан жол ашылады, яғни жерді пай­даланушылардың жұ­­мыс жүйе­сі реттеледі деген сенімдемін. Жерді шетелдіктерге жалға беруге халықтың алаңдаушылығын түсінуге болады. Жерді жалға алғаннан кейін, оны дұрыс пайдалана ма, заң аясында көрсетілген шарттар орындала ма, зиянды химиялық қоспалармен жерді бүлдіріп, тып-типыл қылып кете ме деген қорқыныш бар. Сон­дықтан, бұл мәселелер заңнама аясында жан-жақты ойластырылуы, Үкімет мүшелерімен, заң шығарушы органмен, халықпен әбден келісіп, пісірілуі керек. Жерді жалға алсаңыз, дұрыс пайдаланасыз, құнарын төмендетпейсіз, өнімін көпшіліктің игілігіне қауіпсіз деңгейде жаратасыз деген талаптардың баршасы орындалуы керек. Халықаралық сот арқылы да шешілмейтін мәселелер болады. Сол себепті жер мәселесінде сақтықтың болуы, сауаттылықтың қажеттілігі – заңдылық. Балтабек ЕРСӘЛІМОВ, «Абай» қорының президенті, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері СЕМЕЙ