Фото: istockphoto.com
Жаңа заңнамалық тәсілдің басты мақсаты – тек ірі алпауыт банктердің емес, нарыққа жаңадан келген қатысушылардың да тұрақты дамуын қамтамасыз ететін теңгерімді орта қалыптастыру. Халықаралық тәжірибеге сүйенсек, Ресей, Литва, Сингапур және АҚШ-та шағын банктер үшін жеке базалық лицензия көзделген. Еуропалық Одақта, Ұлыбританияда, Швейцарияда және Жапонияда бірыңғай лицензия шеңберінде тепе-тең талаптар көзделген.
Лицензия түрлері рұқсат етілген операциялардың көлемі мен реттеушілік талаптардың қатаңдығы бойынша ерекшеленеді:
- Шектеулер мен талаптар: Заң жобасында базалық банктік лицензиясы бар банктер үшін активтердің ең жоғары мөлшері мен меншікті капиталдың ең аз мөлшеріне шектеулер белгіленеді. Бұл ретте нақты шекті мәндер заңға тәуелді актілерде айқындалады. Қазіргі кезеңде активтердің мөлшерін 500 млрд теңгеге дейін және капиталдың ең аз мөлшерін 10 млрд теңгеге дейін шектеу жоспарланған. Сонымен қатар мұндай банктерге тәуекелдерді азайту мақсатында бейрезиденттер мен үлестес тұлғаларға несие беруге тыйым салынады.
- Жеңілдетілген қадағалау: Кішігірім банктер үшін пруденциялық нормативтер төмендетіледі. Оларды қадағалау процесі айтарлықтай жеңілдейді: жыл сайынғы тексерулер мен есептілік тапсыру жиілігі қысқарып, инспекция жүргізу талаптары жұмсарады.
Президенттің тапсырмасымен әзірленген бұл заң тек лицензиялауды емес, бүкіл банк секторының заманауи технологиялық өзгерістерге бейімделуін көздейді. Жаңа ережелер экономиканы қаржыландырудағы банктердің рөлін арттыруға, қаржылық технологияларды (FinTech) ілгерілетуге және цифрлық активтер айналымын еркін түрде дамытуға бағытталған.
