Азық-түлік бағасын тұрақтандыру – ортақ міндет

Қазір Алматыда 51 базар, 200-ден астам супермаркет пен шамамен 4,5 мың осындай шағын сауда нүктесі жұмыс істейді. Үкіметтің пәрменімен мегаполисте бейінді басқармалар, сауда департаменті мен аудан әкімдіктерінің өкіл­дерінен тұратын арнаулы бақылау топтары құрылып, әрекет жасап отыр.

Ең бастысы, биылдан бас­тап әлеуметтік маңызы бар, ең күн­делікті қажетті азық-түліктің тізімі 19-дан 31 атауға дейін кеңейтілді. Бұған қосымша көкөніс пен жеміс (қызанақ, қияр, алма), еттің түрлері, сүт өнімдері, шай мен балықтың бес түрі енгізілді. Осы тізімдегі азық-түліктің барлығы бақылауға алынып, жеткізушілермен, сауда желілерімен жүйелі жұмыс жүргізіліп жатыр.

Бақылау жұмыстары жөнінде айтсақ, биылғы 5 қаңтардан бас­тап ҚҚС мөлшерлемесі 12%-дан 16%-ға көтерілгенімен, Алма­тыда күнделікті ең қажетті тамақ түр­лерінің күрт қымбаттауы тір­келмеген. Дегенмен сауда желілері негізінен тез өтетін тауарлардың бағасын қайта жаңартып жатқаны­мен, әлеуметтік маңызы бар өнім­дердің бағасы бірқалыпты деуге болады.

Азық-түліктің бағасын ұстап тұру мақсатында Алматы әкім­дігі биылғы көктем айларында оңтүс­тік өңірлерден, сондай-ақ көр­шілес Өзбекстан, Қырғызстан, Тәжікстаннан қосымша ерте пісетін көкөніс әкелуді де жос­парлап отыр. Бұл баға теңгері­мін сақтап, нарықты жеткілікті көлемде күн­делікті қажетті көкөністермен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Алматы қаласында әлеу­мет­тік маңызы бар азық-түлік тауар­ларының (ӘМАТ) баға­сын ұстап тұру барысында көп жұмыс істеліп жатыр. 2025 жыл­дың қорытын­­ды­сы бойынша қалада ӘМАТ-қа қа­тыс­ты тұтыну бағаларының индексі 8,9% болды, бұл республикалық деңгеймен (8,6%) шамалас. Сол тұрғыда қаланың жергілікті ат­қа­рушы органдары сыртқы, ішкі факторларға қарамастан, азық-түлік нарығындағы жағ­дай тұрақты екенін алға тартып
отыр.

Мәселен, 2025 жылы Алматы­да бағаның күрт өсуіне жол бермеуге бағытталған біраз жұмыс атқарылды. Негізгі құралдың бірі айналым қарыздары мен фор­вардтық келісімшарттар болды. Осы тетіктер аясында қалаға әр өңірдегі тауар өндірушілерден тікелей 26 мың тоннадан астам өнім жеткізілді.

Сонымен қатар үлкен сауда же­лісінің бірі – «Магнуммен» ­15 атаудағы ӘМАТ-ты белгілен­ген бағамен сату жөнінде келісім ­жасалды. Олардың қатарына бака­лея, сүт, ет пен көкөніс өнімдері кіреді. Қазір осы желі арқылы ­10,4 мың тоннадан астам көкөніс пен ­600 тоннадан астам өзге өнім сатылды.

Отандық өндірушілермен ынты­мақтаса жұмыс істеуге көп көңіл бөлініп, олармен көкөніс, қант, жұмыртқа мен тауық етін Алматыдағы сауда желілері мен азық-түлік базарларының сөре­сіне тікелей жеткізуді көздейтін келісім жасалды. Бұл әрекеттер өз нәтижесін беріп, екі ортада пайда тауып келген делдалдар тізбегін қысқартып, бағаны бірқалыпты ұстауға мүмкіндік берді.

Баға саясатына демалыс күндері өтетін жәрмеңкелер де елеулі үлес қосып жүргендіктен, ендігі жерде қала билігі жәрмеңкелерді үш күн қатарынан өткізуді ұйғарып отыр. Өткен жылы қалада 430 жәрмең­ке өтіп, онда орташа қаладағы қа­лыпты бағадан 10–15% төмен бағамен 85 мың тоннадан астам өнім сатылды. Жәрмеңкелер қала тұр­ғындары арасында кәдімгідей сұра­нысқа ие болып, әлеуметтік қол­дау ісіне септігін тигізіп келеді.

Мемлекет тарапынан жүргізі­ліп жатқан бақылау жұмыста­ры­на тоқталатын болсақ, 2025 жылы ӘМАТ бойынша делдал­дық жүйені тергеп-тексеру мен шекті сауда үстемесін (15%-дан аспауға тиіс) сақтау жөніндегі өңір­лік комиссияның 26 отырысы өтті. Құзырлы мекемелер тек­серістерінің нәтижесінде 535 әкім­шілік хаттама толтырылып, жалпы сомасы 47,1 млн теңге айып­пұл салынып, жауапсыз 38 делдал тізім­нен шығарылды.

Тақырыпқа орайлас мына бір бас­тамаға тоқтала кеткен жөн, ақ­параттардың айғақты болуы үшін Өңір­лік коммуникация­лар қыз­метінің мамандары қала­дағы үл­кен базарлар мен супер­маркеттегі әлеуметтік маңызы бар азық-түлік өнімдерінің бағасын бақылап қайтқаны туралы хабар таратты.

«Алматыдағы азық-түліктің баға­сын бақылап қайтқандағы көр­ген-түйгеніміз, қосымша құн салығының мөлшерлемесі 12%-дан 16%-ға көтерілгеніне қарамастан, ең керекті тауарлардың бағасы өспеген. Нан, жұмыртқа, көкөніс, сүт өнімі, қант пен сұйық майдың бағасы сол қалпы. Базардағы сатушылар да азық-түліктің аса көп қымбаттамағанын алға тартып отыр», дейді ӨКҚ өкілдері.

Қала билігі әлеуметтік маңызы бар азық-түліктің бағасын бақы­лап, қадағалап отыр, оларды тұ­рақ­­тандыру жұмысы жалғаса береді.

АЛМАТЫ