Фото: Ашық дереккөз
Бағдарлама 1948 жылы Қазақстанда жойылып кеткен Тұран жолбарысын қалпына келтіруге бағытталған. Ғылыми зерттеулер Тұран мен Амур жолбарыстарының генетикалық жақындығын растады, бұл тарихи популяцияны қалпына келтіру үшін Амур жолбарысын пайдалануға мүмкіндік берді. Жобаны дайындау он жылдан астам уақытты алды және оған тек нормативтік және ғылыми негіз жасау ғана емес, сонымен қатар тұтас экожүйені қалпына келтіру және 415 100 гектардан астам аумақты алып жатқан «Іле-Балқаш» қорығын құру кірді, онда басқалармен қатар бұхар бұғылары мен құландар да әкелінді.
Жобаны іске асыруда Қазақстан мен Ресейдің қоршаған ортаны қорғау саласындағы ынтымақтастығы басты рөл атқарады. 2021 жылы жобаны Қ. Тоқаев пен В. Путин өңіраралық ынтымақтастық форумында талқылады, ал 2025 жылы екі елдің қоршаған ортаны қорғау министрлері Амур жолбарыстарын Алматы облысына әкелу және бейімдеу бойынша бірлескен іс-қимыл жоспарына қол қойды. Бұл саладағы ынтымақтастық жан-жақты, ол тәжірибе алмасуды, Ресейдегі жанжалға қарсы іс-қимыл тобының отандық мамандарын оқытуды қамтиды.
Биыл 8 мамырда Хабаровсктен Қазақстанға алғашқы төрт Амур жолбарысы жеткізілді – 3,5 жастағы екі ересек жолбарыс және 6 айлық екі күшік. Бейімделуден кейін олар табиғи мекендеу ортасына жіберіледі, осылайша тұран жолбарысының тарихи таралу аймағындағы популяциясы қалпына келеді.
Бағдарламаны іске асыру жаһандық биоәртүрлілікті сақтауда жаңа тарауды ашады. Қазақстан үшін бұл жоғалған табиғи мұраны қалпына келтіріп қана қоймай, сонымен қатар заманауи экологиялық ғылымның, халықаралық ынтымақтастықтың және ұзақ мерзімді мемлекеттік экологиялық саясаттың әлеуетін көрсетеді.
