сарапшы
Ипотека • 21 Мамыр, 2026
Шілдеден бастап ипотека алу қиындайды: Сарапшылар не дейді?
Елімізде ипотека арқылы баспана алу қиындайды. Шілде айынан бастап ипотекалық несиенің жылдық сыйақы мөлшерлемесі 25 пайыздан 20 пайызға азаяды. Ел пайыз төмендеді деп қуанғанымен, банктер енді баспананы кімдерге берілетінін біраз талдап, таразылап барып шешетін болады. Сарапшылардың айтуынша, енді ипотека алғысы келген азаматтың қарыз жүктемесі мен табысы банк тарапынан мұқият тексеріледі. Бұған дейін де оңай болмаған үйлі болу мәселесі, одан әрі де қиындай түспек. Аталған мәселеге байланысты саладағы сарапшыларға Egemen.kz тілшісі сауал жолдады.
Логистика • 21 Мамыр, 2026
Қазақстан логистикасы: елдің транзиттік әлеуеті қалай дамып жатыр?
Қазақстан соңғы жылдары көлік-логистика саласын дамытуға айрықша назар аударып келеді. Географиялық тұрғыдан алғанда ел Еуропа мен Қытайды, Ресей мен Орталық Азияны байланыстыратын маңызды транзиттік дәліздердің торабында орналасқан. Сарапшылардың айтуынша, бұл артықшылықты тиімді пайдалану Қазақстанды аймақтық логистикалық хабқа айналдыруға мүмкіндік береді, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 14 Мамыр, 2026
Қомақты аударымдар үшін неліктен биометриялық сәйкестендіру өту қажет?
Қазақстанда электронды банк қызметтеріне қатысты жаңа талаптар күшіне енеді. Бұл өзгерістер киберқылмысқа қарсы күресті күшейтуге бағытталған, деп хабарлайды Egemen.kz.
Инфляция • 13 Мамыр, 2026
Қазақстанда инфляция қарқыны баяулады
Қазақстандағы инфляция біртіндеп жоғары баға қысымы кезеңінен шыға бастады. Жылдық көрсеткіш төмендеп келеді. Сарапшылардың пікірінше, шығындардың сақталғанына қарамастан, экономика жаңа жағдайларға бейімделудің тұрақты моделін қалыптастыра бастаған, деп хабарлайды Egemen.kz.
Қаржы • 13 Мамыр, 2026
Теңгенің нығаюына қандай факторлар әсер етті?
Наурыз айында нарық доллар бағамын шамамен 496 теңге деңгейінде бағаласа, мамырда бұл көрсеткіш 462-465 теңге аралығына дейін төмендеді. Валюта нарығы үшін мұндай өзгеріс өте жылдам болды. Сарапшылар мұны қысқа мерзімді ауытқумен ғана түсіндіру қиын екенін айтады, деп жазады Egemen.kz.
Жасанды интеллект • 03 Мамыр, 2026
Әлемдік сарапшы Ли Кай Фу Алматыда ЖИ бойынша сабақ өткізді
Алматыда GITEX AI Kazakhstan 2026 форумы қарсаңында жасанды интеллектке арналған арнайы оқыту өтті. Сабақты әлемге танымал жасанды интеллект сарапшысы Ли Кай Фу жүргізді. Ол Қазақстанның мемлекеттік органдары мен квазимемлекеттік сектор басшыларына арналған «AI Class» авторлық курсын ұсынды, деп хабарлайды Egemen.kz.
Саясат • 22 Сәуір, 2026
Саясаттанушы: Ұлан-Батыр Қазақстанды Орталық Азияға шығатын қақпа ретінде қарастырады
Моңғолия Президенті Ухнаагийн Хурэлсухтың Қазақстанға жасаған мемлекеттік сапары екі ел арасындағы стратегиялық әріптестікті жаңа деңгейге көтерген маңызды дипломатиялық оқиға болды. Сапар барысында саяси диалогты тереңдету, экономикалық ынтымақтастықты кеңейту және бірқатар инфрақұрылымдық жобаны ілгерілету мәселелері талқыланды. Осы тақырып аясында біз саясаттанушы Айсұлу Рахметпен сұхбаттасып, Қазақстан мен Моңғолия арасындағы қарым-қатынастардың даму үрдістерін, экономикалық және көлік-логистикалық байланыстардың болашағын талқыладық. Сарапшы екіжақты ынтымақтастықтың негізгі драйверлері мен аймақтық ықпалдастықтағы маңызына кеңінен тоқталды. Сұхбат барысында Айсұлу Рахмет тарихи-мәдени байланыстардың, сондай-ақ нақты инфрақұрылымдық жобалардың екі ел арасындағы стратегиялық әріптестікті нығайтудағы рөлін ерекше атап өтті. Оның пікірінше, қазіргі бастамалар ұзақ мерзімді өзара тиімді ынтымақтастықтың берік негізін қалыптастырады.
Ата заң • 17 Наурыз, 2026
Қазақстандағы конституциялық реформа елдегі өнімділіктің өсуіне, технологиялық жаңғыртуға және адами капиталды нығайтуға негізделген жаңа даму моделіне көшуін көрсетеді. Мұндай пікірді Орталық Азия бойынша маман, профессор Андрей Казанцев халықаралық сарапшылардың дөңгелек үстелінде айтты, деп жазады Egemen.kz.
Референдум • 17 Наурыз, 2026
Грузия дипломаты: Қазақстанда өткен референдум халықаралық тәжірибеге толық сәйкес келеді
Қазіргі таңда конституциялық референдумдар ауқымды институционалдық өзгерістерді заңдастырудың негізгі құралына айналды. Мұндай пікірді дипломатия және халықаралық құқық мәселелері бойынша халықаралық сарапшы Давид Апциаури Қазақстан Президенті жанындағы Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты (ҚСЗИ) мен Maqsut Narikbayev University (MNU) бірлесіп ұйымдастырған «Қазақстанның жаңа конституциялық моделі: орнықты әрі заманауи мемлекет жолында» атты халықаралық сарапшылар дөңгелек үстелінде білдірді, деп жазады Egemen.kz.
Ата заң • 11 Наурыз, 2026
Эдуард Полетаев: Білім мен адам капиталы – елдің стратегиялық қоры
Қазақстанның жаңа Конституциялық жобасында азаматтардың интеллектуалды әлеуеті басты ресурс ретінде көрсетілген. Бұл туралы «Еуразия әлемі» қоғамдық қорының жетекшісі Эдуард Полетаев «Конституциялық реформа және қоғамдық диалог: болашақты қалыптастыру» атты сарапшылар алаңында өткен жиында айтты, деп хабарлайды Egemen.kz.
Ата заң • 11 Наурыз, 2026
Талғат Қалиев: Жаңа Конституция мемлекеттік институттарды нығайтып, елдің тұрақтылығын арттырады
Қазақстандағы жаңа Конституция мемлекеттік институттарды нығайтып, елдің тұрақтылығын арттыруға бағытталған. Бұл туралы саясаттанушы Талғат Қалиев 11 наурызда Астанада өткен «Конституциялық реформа және қоғамдық диалог: болашақты қалыптастыру» атты сарапшылар алаңында мәлімдеді, деп жазады Egemen.kz.
Туризм • 25 Ақпан, 2026
Халықаралық сарапшылар Алматының тау туризмін дамытуға қолдау білдірді
Алматыда өткен салалық жиында қала мен өңірдің тау туризмін кешенді дамыту мәселесі талқыланып, жетекші мамандар мен инвесторлар өз көзқарастарын білдірді. Спикерлер Алматының бірегей табиғи әлеуеті мен географиялық артықшылықтарын атап өтіп, кластерлік тәсіл арқылы өңірді халықаралық деңгейдегі тау туризмі орталығына айналдыруға болатынын жеткізді. Бұл туралы Алматы қаласының туризм басқармасы мәлім қылды, деп хабарлайды Egemen.kz
Ата заң • 23 Ақпан, 2026
Сарапшылар Конституция жобасын түсіндірді
Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университетінде «Конституциялық жаңғыру: құқықтық мемлекетке қадам» тақырыбында кездесу өтті. Оған құқықтану кафедрасының меңгерушісі, философия докторы (PhD), доцент Айнұр Нурутдинова, Қазақстан халқы Ассамблеясы және әлеуметтік-саяси пәндер кафедрасының меңгерушісі, философия ғылымдарының кандидаты Үмбетхан Сәрсембин қатысып, жиналғандарға Конституциялық реформаның мазмұнын түсіндірді, деп хабарлайды Egemen.kz.
Құқық • 23 Ақпан, 2026
Айыппұл өссе де адам өлімі азаймай тұр? Сарапшы не дейді?
Былтыр ел экономикасының көлемі 300 млрд долларға жетті. Осы кезеңде әкімшілік айыппұлдардан түскен қаржы да айтарлықтай өсті. Алайда жол-көлік апаттарынан келген адам шығыны бұл көрсеткіштерге басқа қырынан қарауды талап етеді, деп жазады Egemen.kz.
Қазақстан • 19 Ақпан, 2026
PhD көбейді, бірақ ғылым алға жылжып жатқан жоқ: Себеп неде?
Сарапшы, PhD, Astana IT University ассистент-профессоры Бақытжан Сәриевтің пікірінше, Қазақстанда жас ғалымдарға арналған гранттар мен қолдау бағдарламалары болса да, жүйе тұрақты түрде бәсекеге қабілетті зерттеушілерді шығара алмай отыр. Басты кедергі – ғылыми мансап жолының нақты құрылмауы, деп хабарлайды Egemen.kz.
Қоғам • 19 Ақпан, 2026
Сарапшы: Елдегі демографиялық өсім географиялық тұрғыда тарылып барады
2025 жылды Қазақстан халқы оң табиғи өсіммен аяқтады. Елде 329 600 сәби дүниеге келсе, 133 200 адам қайтыс болды. Нәтижесінде 196 400 адамға тең табиғи өсім қалыптасты. Дегенмен сарапшы Сұлтан Валихановтың айтуынша, бұл өсімнің құрылымы біркелкілігін жоғалтып, осал бола түскен, деп жазады Egemen.kz.
Қысқы спорт • 16 Ақпан, 2026
Қысқы Олимпиада: Сарапшы кімдерді жүлдеге лайық деп санайды?
Италияның Милан және Кортино қалаларында өтіп жатқан ХХV қысқы Олимпиада ойындары бел ортасынан ауды. Турнирлік кестеде қысқы спорт түрлерін шебер меңгерген елдер көш бастап тұр. Десе де төртжылдықтың басты бәсекесінің мәреге жетуіне 6 күн барын ескерсек, қорытынды есеп құбылуы бек мүмкін, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 10 Ақпан, 2026
Сарапшылар: Телефон алаяқтарымен әзілдесудің өзі қауіпті
Телефон арқылы жасалатын алаяқтық күн санап түрленіп, психологиялық айла-тәсілдерге көбірек сүйене бастады. Мамандардың айтуынша, күмәнді қоңырауларға жауап беру, тіпті қалжыңдап сөйлесу де адамды тәуекелге итермелейді. FinGramota сарапшылары мұндай әрекеттің неліктен қауіпті екенін түсіндірді, деп хабарлайды Egemen.kz.
Ата заң • 06 Ақпан, 2026
Жаңа Конституция отбасы институтын нығайтады
Астана қаласында «SARAP» эксперттік клубының «Өзгерістер кезеңіндегі отбасы: әлеуметтік трансформацияға Конституция тұрғысынан жауап» атты отырысы өтті. Іс-шараны Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен Қазақстандық қоғамдық даму институты ұйымдастырды, деп жазады Egemen.kz.
Сұхбат • 31 Қаңтар, 2026
Қазақстанға жиырма жылдан кейін қонаққа келген халықаралық медиа сарапшы, FIPP жаһандық медиа қауымдастығының төрайымы, YPB Global Advisory компаниясының негізін қалаушы Юлия Бойлмен таяуда сұхбаттасудың сәті түсті. Маман KAZMEDIA Holding ұйымдастырған Qazaqstan Next форумына қатысты. Ол бізге берген шағын сұхбатында еліміздегі мәдени орта, жасанды интеллект пен жаһандық журналистиканың болашағы, сондай-ақ Қазақстан медиасының әлеуеті туралы ойымен бөлісті.
Қоғам • 25 Қаңтар, 2026
Жанжал түбі – жарнама: Жағымсыз жаңалықтар қалай сатылымды арттырады?
Саясат, жанжал немесе күтпеген оқиға кейде брендтерге қымбат жарнамадан да күшті әсер етеді. Қазіргі медиакеңістікте бір сурет, бір мем (әзіл сурет) немесе бір даулы жаңалық санаулы сағат ішінде тауарды сәнге айналдырып, сатылымды күрт өсіре алады. Алайда мұндай «тегін танымалдық» бизнестің алдында этикалық әрі стратегиялық күрделі таңдау қояды, деп жазады Egemen.kz.
Экономика • 23 Қаңтар, 2026
Геосаяси тепе-теңдікті қалай сақтаймыз? Сарапшыдан кеңес
Қазақстанның сыртқы экономикалық саясаты географиямен ғана емес, күш теңгерімімен де өлшенуі керек. Елдің екі ірі держава – Ресей мен Қытайдың ортасында орналасуы сауда қатынастарын дамытуда жаңа, дәстүрлі емес тәсілдерді талап етеді. Бұл тұрғыда тәуелділікті жай ғана тарату емес, оны саналы түрде басқару мәселесі алдыңғы қатарға шығып отыр, деп жазады Egemen.kz.
Сұхбат • 28 Желтоқсан, 2025
Өңірлер – өсімнің тірегі. Қазақстандық даму моделінде не өзгеріп жатыр?
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жамбыл облысына жасаған жұмыс сапары оның «Қуатты өңірлер – қуатты Қазақстан» қағидатына негізделген саясатының нақты көрінісі болды. Мемлекет басшысы «Тараз» шағын индустриялық аймағын, бірқатар өнеркәсіптік және әлеуметтік нысандарды аралап, химия, металлургия және агроөңдеу салаларындағы жобалармен танысты. Сондай-ақ өңір жұртшылығымен кездесуде аймақтық өзгерістерді жалпыұлттық реформалармен, цифрландырумен, жаңа салық саясаты және парламенттік реформамен өзара сабақтастыра қарастырды. Осы орайда Президент Жолдауында айтылған стратегиялық басымдықтар жөнінде Халық шаруашылығы университетінің аналитигі, адъюнкт-ассистент профессоры Сұлтанбек Қайыммен әңгімелестік.
Сұхбат • 28 Желтоқсан, 2025
Корея сарапшысы: Қазақстан Орталық Азияның цифрлық орталығына айнала алады
Оңтүстік Кореяның Хангук шетел тілдері университетінің магистранты, Орталық Азия бойынша сарапшы Чон Мин У «Қазақстан жасанды интеллект дәуірінде: өзекті міндеттер және оларды цифрлық трансформация арқылы шешу» атты 2025 жылғы Президент Жолдауының негізгі бағыттарына қатысты өз пікірін білдірді, деп хабарлайды Egemen.kz.
Реформа • 24 Желтоқсан, 2025
1 қаңтардан бастап салық реформасы күшіне енеді. Базардағы баға шарықтауы ықтимал
Жаңа жылмен бірге жаңа Салық кодексі де күшіне енеді. 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстанда салық жүйесі түбегейлі жаңарады. Бұл бір мезетте қабылданған шешім емес. Айлар бойы Үкімет, депутаттар мен бизнес өкілдері қатысқан талқылаулардың нәтижесі. Алайда қоғамды алаңдатқан басты сұрақ: Жаңа салық реформасы базардағы бағаны қаншалықты өзгертеді?
Қоғам • 04 Желтоқсан, 2025
Доллар бағасы 500 теңгеден төменге құлдырады
Қазан айынан бері теңге 9 %-ға нығайды. Бұған мұнай бағасының тұрақтылығы, экономиканың қолдауы және шетелдік инвесторлардың қызығушылығының артуы әсер етті. Қазан-қараша айларында резидент еместер Қазақстанның мемлекеттік бағалы қағаздарына 1,1 млрд доллар құйған, жалпы инвестиция көлемі 3,6 млрд долларға жетті. Бұл Қаржы министрлігінің қарыз алу шығындарын азайтып, теңге бағамын қолдауға ықпал етті, деп хабарлайды Egemen.kz.
Экология • 04 Қараша, 2025
Сарапшы: Қазақстан эпидемиялық күрделі жағдайдың алдында тұр
Елде медициналық қалдықтарды басқару мәселесі күннен-күнге өзекті бола түсті. Аурухана, зертхана мен клиникалардың саны көбейген сайын, медициналық қызметтердің көлемі артып, соған сай қауіпті қалдықтардың да мөлшері өсіп келеді. Алайда оларды қауіпсіз жинау, тасымалдау және жою ісі денсаулық сақтау жүйесіндегі ең осал тұстардың бірі болып қала береді.
Қазақстан • 29 Қазан, 2025
Халықаралық сарапшылар Қазақстанның су саласы дамуын оң бағалады
Еліміздің су ресурстарын басқару, есепке алу және бөлу жүйесін жаңғыртуға бағытталған бастамаларын халықаралық сарапшылар жоғары бағалап отыр, деп хабарлайды Egemen.kz.
Қазақстан • 14 Қазан, 2025
Cу мәселелерін шешудегі Қазақстанның рөлі жоғары бағаланды
Тәжікстан Энергетика және су ресурстары министрінің бірінші орынбасары Джамшед Шоди Шоимзода Орталық Азиядағы су мәселелерін бірлесіп шешуге Қазақстанда су және ирригация саласына арнайы жауапты министрліктің құрылуы серпін бергенін айтты, деп жазады Egemen.kz.
Парламент • 26 Қыркүйек, 2025
ЕО сарапшысы Қазақстанның ЖИ заңын жоғары бағалады
Мәжілістегі Парламенттік тыңдалымда Дүниежүзілік экономикалық форумның сарапшысы Хенрик фон Шейл Қазақстанның цифрландыру саласындағы қадамдарын жоғары бағалады. Ол «Жасанды интеллект туралы» қабылданған заңды азаматтар мен мемлекетті қорғауға бағытталған алғашқы қадам деп атап өтті, деп жазады Egemen.kz.
