Фото: Ұлттық ұлан (архив)
Құжатта жаңа норма пайда болды. Оған сәйкес, әскери-есептік мамандықтары бар әйел азаматтарды есепке алу автоматты режимде жүзеге асырылады.
Техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі немесе жоғары оқу орнын аяқтаған әйел азаматтарға қатысты Қорғаныс министрлігінің (ҚМ) ақпараттық жүйесі автоматты түрде электрондық есептік карточка қалыптастырады. Бұл ретте мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерімен өзара іс-қимыл арқылы келесі мәліметтер алынады:
- жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН);
- тегі, аты, әкесінің аты (бар болса);
- туған күні мен орны;
- жұмыс немесе оқу орны;
- білімі туралы мәлімет;
- отбасы құрамы;
- жүргізуші куәлігінің болуы;
- Қазақстан Республикасының аумағында болуы;
- мүгедектігі бар тұлға ретінде танылуы;
- стационарлық емдеуде болуы немесе динамикалық бақылауда тұруы;
- тұрғылықты жері бойынша тіркелуі немесе тіркеуден шығарылуы;
- қылмыстық құқық бұзушылық жасағаны немесе жасамағаны;
- тергеу немесе алдын ала тергеп-тексеру жүргізілуі;
- сотта қаралып жатқан қылмыстық істері және заңды күшіне енген үкімдердің болуы.
Аталған мәліметтер алынғаннан кейін ҚМ ақпараттық жүйесі азаматтың әскери қызметке қатыстылығы мәртебесін «әскери міндетті» деп белгілеп, тұрақты тіркелген мекенжайы бойынша жергілікті әскери басқару органын (ЖӘБО) айқындайды.
Әскери есепке қоюдың кейінгі тәртібі
Азаматтарды әскери есепке қайта қою аудандық немесе облыстық маңызы бар қалалардың ЖӘБО-лары арқылы келесі жағдайларда жүзеге асырылады:
- жаңа тұрғылықты жері бойынша тіркелгені туралы мәлімет түскенде;
- әскери қызметтен, құқық қорғау немесе арнайы мемлекеттік органдардан, азаматтық қорғау органдарынан запасқа немесе отставкаға шығарылғанда;
- әскери немесе арнайы оқу орындарынан шығарылған курсанттар мен тыңдаушыларға қатысты;
- бұрын әскери есепте тұрған азаматтардың бас бостандығынан айыру орындарынан босатылуы кезінде.
Жаңа мекенжайға тіркелу жағдайында азаматтарды әскери есепке қою автоматты түрде жүргізіледі.
Ал запасқа шығару немесе қамаудан босату кезінде есепке алу осы қағидалардың 78-тармағына сәйкес жүзеге асырылады.
Тұрақты тіркеуден шығарылған азаматтар соңғы тіркелген мекенжайы бойынша әскери есепте тұрады.
Әскери дайындықтан өткендерге қатысты өзгерістер
Құжатта ақылы негізде әскери-техникалық және өзге де мамандықтар бойынша әскери дайындықтан өткен азаматтарға қатысты тәртіп те нақтыланды.
Аудандық (қалалық) ЖӘБО:
- әскерге шақырылушыларға – әскери-есептік мамандықты айқындап, запасқа қабылдау және әскери атақ беру туралы бұйрық шығарады;
- әскери міндеттілерге – әскери-есептік мамандықты анықтап, электрондық карточкаларға тиісті деректерді енгізеді.
Оқу аяқталғаннан кейін мамандандырылған ұйымдар әскери басқару органдарына дайындықтан өткен азаматтардың атаулы тізімдерін жолдайды.
Осы тізімдер негізінде:
- қатардағы және сержанттық құрамға әскери билеттер рәсімделеді;
- әскери билеттер мен оларды тапсыру ведомостары оқу ұйымдарына жіберіледі.
Әскери билеттер азаматтарға берілгеннен кейін үш күн ішінде ведомость қайтадан ЖӘБО-ға қайтарылады.
Әскери кафедралар мен әскери факультеттер
Запастағы офицерлер мен сержанттарды даярлау бағдарламасын толық аяқтаған азаматтарға қатысты әскери кафедралар:
- бітіру емтихандарына екі ай қалғанда әскери атақ беру туралы бұйрық жобаларын әзірлейді;
- бітіру емтихандарына 10 күн қалғанда тиісті тізімдер мен жеке істерді жолдайды;
- емтихандар аяқталғаннан кейін қорытынды аттестация хаттамаларының үзінділерін Қорғаныс министрлігіне және жергілікті әскери басқару органдарына жібереді.
Ал азаматтардың өтініші бойынша әскери кафедралар запастағы офицер немесе сержант бағдарламасы бойынша дайындықтан өткені туралы анықтама береді.
Телефонға жолданған SMS әскерге шақыру туралы ресми хабарлама ретінде танылады
Сонымен қатар, ережелерге мынадай жаңа нормалар қосылды:
- Резерв офицерлері мен резерв сержанттары бағдарламасы бойынша әскери дайындықтан өткен азаматтар тұрғылықты жері бойынша аудандық (облыстық қала) ЖӘБО-ға әскери есепке алынады.
Резерв офицерлері бағдарламасы бойынша дайындықтан өткен азаматтар үшін ЖӘБО аудан/қала келесі әрекеттерді орындайды:
- Жеке істер мен аталған тізімдердің дұрыстығын тексереді, қате немесе кемшілік анықталған жағдайда оларды түзетуге қайтарады;
- Тізімде көрсетілген шақырушыларға резерв офицері ретінде есепке алу туралы бұйрық шығарады;
- Тізімдегі азаматтарға резерв офицерлеріне арналған әскери билеттерді береді;
- Жеке істерге оқу орны басшысы бекіткен және мөрмен расталған қорытынды аттестация хаттамаларының көшірмелерін қосады;
- Қорғаныс министрінің бұйрығымен әскери шен беру туралы ақпаратты шығарып, жеке істерге тіркейді.
Резерв сержанттары бағдарламасы бойынша дайындықтан өткен азаматтар үшін ЖӘБО облыс/республикалық қала келесі әрекеттерді орындайды:
- Жеке істер мен аталған тізімдердің дұрыстығын тексереді, қате анықталған жағдайда түзетуге қайтарады;
- Аттестация хаттамаларын алған соң шақырушыларға резерв сержанттары ретінде есепке алу және әскери шен беру туралы бұйрық шығарады; әскери міндеттілерге шен беру туралы бұйрық шығарады;
- Әлеуметтік деректерді электронды есеп карточкасына енгізеді және растайтын құжаттарды жеке іске қояды;
- Бұрын берілген әскери билеттерге шен беру туралы жазбаларды енгізеді.
Әскери билеттер бейбіт уақытта мына азаматтарға беріледі:
- Әскери қызметке шақырылған немесе жинақтық әскери оқу жиындарына қатысқан азаматтарға;
- Әскери немесе арнайы оқу орындарына қабылданған азаматтарға;
- Арнайы ұйымдарда әскери-техникалық немесе басқа мамандықтар бойынша ақы негізінде резервтік дайындықтан өткен азаматтарға;
- Резерв офицерлері мен сержанттары бағдарламасы бойынша толық курс өткен азаматтарға.
ЖӘБО аудан/қала бейбіт уақытта әскери билеттерді сондай-ақ мына азаматтарға береді:
- Әскери қызметтен немесе құқық қорғау, арнайы мемлекеттік органдар, азаматтық қорғау органдарынан босатылған және белгіленген мерзімін өтеген азаматтарға;
- Қамаудан босатылған және әскери қызметтен немесе құқық қорғау, арнайы мемлекеттік органдар, азаматтық қорғау органдарынан өткен азаматтарға;
- Басқа мемлекеттерден келіп, Қазақстан азаматтығын қабылдаған, бұрын әскери немесе балама қызметтен өткен азаматтарға;
- Әскерлік шенін қалпына келтірген және әскери қызметтен немесе құқық қорғау, арнайы мемлекеттік органдар, азаматтық қорғау органдарынан өткен азаматтарға.
Әскери және арнайы оқу орындарына қатардағы және сержант құрамына арналған әскери билеттер ЖӘБО арқылы сұраныс бойынша беріледі. Ведомост бойынша берілген билеттердің көшірмелері үш жұмыс күні ішінде ЖӘБО-ға қайтарылады.
ЖӘБО азаматтардың тегі, аты-жөні, туған күні немесе туған жері өзгерген жағдайда ақпаратты ақпараттық жүйелер арқылы алады және азаматтарды хабардар етеді. Азаматтар бір сағат ішінде тиісті түзетулерді енгізуді өтініп жүгінген жағдайда, ЖӘБО жазбаларды мөрмен растап енгізеді.
Әскери қызметтен өтпеген азаматтарға, құқық қорғау және арнайы мемлекеттік органдарда қызмет етпегендерге, сондай-ақ арнайы ұйымдарда ақы негізінде әскери дайындықтан өтпегендерге әскери билеттер мобилизация кезінде, соғыс жағдайында беріледі.
Қорғаныс министрлігі ЖӘБО арқылы ақпараттық жүйелерді пайдаланып мына мемлекеттік қызметтерді көрсетеді:
- Әскери міндеттілерге әскери билеттер беру немесе олардың көшірмесін беру;
- Әскери міндеттілер мен шақырушыларды әскери есепке алу;
- Әскери қызмет туралы деректерді жаңарту (түзету).
Бұйрық 2026 жылғы 27 қаңтардан бастап күшіне енеді.
