Биыл қыста еліктер Павлодар облысының елді мекендеріне жиі кіріп жүр. Негізінен өзен маңайындағы жайылмалар мен «Ертіс орманы» резерватын мекендейтін жануарлар кейбір сәтте ауылдар мен қалалардың көшелерін кезіп, азық іздейтінге ұқсайды. Орманды жерлердің көбінде қар соншалықты қалың емес. Еліктердің тебіндеп жайылуына мүмкіндік мол. Дегенмен тұрғындар жануарлардың адамдарға жиі үйірсектей бастағанын түсіне алмай дал.
– Елді мекендерге жас еліктердің кіріп кету оқиғалары жиі тіркеліп жатыр. Жануарлардың адамдар тұратын жерлерді жағалауының себебі – орманды жерлерде қардың қалыңдығы 20 сантиметрге дейін жетіп, алаңқайлардағы мұз болып қалған қарды тебіндеп жайылу қиындаған. Топырақтағы тоң 90 сантиметрге жетеді. Оның үстіне қаңтар айындағы соңғы аязды күндер айналадағы барлық су айдындарын қатырып тастаған, мұздың қалыңдығы – 40-70 сантиметр. Сондықтан олар қосымша азық іздеп, адамдар тұратын жерлерді төңіректейді. Мысалы, өткенде облыс орталығының іргесіндегі Атамекен кентінде жас елік жеке тұрғынжайға кіріп, көлік қоятын гараждағы орға түсіп кетіпті. Оны біздің орманшылар алып келіп, жарақатының бар-жоғын тексерді. Аман екені анықталған соң орманға босатып қоя берді, – деп түсіндірді бұл құбылысты Павлодар орман және жануарлар дүниесін қорғау мекемесінің басшысы Аждар Жүсіпов.
Ертіс өзені қаумалында сібір және дала еліктері көбейіп келе жатыр. Орманшылар әдетте үркек келетін жабайы жануарлардың адамнан қорықпайтынын, 40 метрге дейін жақындататынын айтады. Себебі бұл аумақтарда түз тағыларын атуға болмайды. Оның үстіне қаумалда бірде-бір қасқыр көзге түспеген. Орман және жануарлар дүниесін қорғау мекемесіне қарасты орман шаруашылықтарындағы еліктер жайылмадағы бұталармен, қар астындағы шөпті қазып қоректенеді.
Орман инспекторлары биыл қыста еліктер ғана емес, түлкілер мен қояндардың да елді мекендерге жиі бара бастағанын байқаған. Аңшылыққа тыйым салынған жерлерде түз тағылары өздерін еркін ұстап, қалаларға жиі келгіштейді. Айталық, Павлодар қаласында кейінгі күндері көше кезіп жүрген бірнеше түлкі ұшырасқан.
Қаңтар айының ортасынан бері жалғасқан аязды күндері орман және жануарлар дүниесін қорғау мекемесінің қызметкерлері орман жануарларын азықтандырумен шұғылданып жатыр. Мекемеге қарасты аумақта 80 оттық пен тұз астаулары құрылған. Мұнда жалпы 6 орманшылық бар. Инспекторлар жабайы жануарларға ғана емес, құстар мен балықтарға да қамқорлық жасайды.
– Ертіс өзенінің жайылмаларында жем-шөп пен тұз салатын оттықтар құрылған. Инспекторлардың күшімен шамамен 80 азық орны, құстарға арнап 40 үйшік жасалды. Жануарларды азықтандыруға 3,5 тоннадан астам шөп пен дәнді дақыл жармалары, 180 кг тұз дайындалған. Орманшылар соларды белгіленген жерлерге жеткізіп, сеуіп жатыр, – дейді А.Жүсіпов.
Балықтар да орманшылардың қамқорлығында. Шағын суқоймаларындағы балықтарды оттегімен қамтамасыз ету мақсатында инспекторлар аэрация жүргізеді. Ойықтарды бұрғылап, оған қамыс қояды. Осындай қарапайым әдіс арқылы суға оттегі араласады. «Су айдындарындағы мұздың қалыңдығы бүгінде кемі 40 сантиметр. Мұндай қалыңдықтағы мұз оттегіні өткізбейді. Салдарынан су астындағы жануарлар әлемі қыста қырылып қалуы ықтимал. Аэрациялық тәсіл арқылы көптеген су айдынындағы балық шаруашылығын аман сақтап отырмыз», дейді орманшылар.
Павлодар облысы
