Мирас • 31 Желтоқсан, 2024

Мыңжылдық мәдени мұра

60 рет
көрсетілді
3 мин
оқу үшін

Қазақ даласына кеңінен таралған беташар салты мен жыры халқы­мызбен қай ғасырдан бері өмір сүріп келе жатқанын анық біле бер­мей­міз. Бір анығы, беташарды біл­мейтін қазақ жоқ. Бұл қатар­лы бірнеше салт пен ғұрып ұмыты­луға айналса да, беташар сан ғасыр ұлтымызбен бірге тыныс­тап, биыл жыл соңында ЮНЕСКО-ның ма­териалдық емес мәде­ниет мұра­сы­ның тізіміне енді. Әрине, бұл – ха­лық­тық қуаныш пен ұлттық мерей.

Мыңжылдық мәдени мұра

Салт пен ғұрыпты айтамыз, қаншама тіл, сол арқылы қаншама халық пен ұлт жойылып кетіп жатыр. Олармен бірге мыңдаған құндылық пен тіл жеткісіз ерекшелік өмірін тоқтататыны өкінішті. Өткенде әріптес ағам Ресей аумағындағы керек атты түркілік ұлттан төрт-ақ адам қалғаны туралы түсірілім көріп отыр­ғанын айтты. Арасында екеуі ғана ана тілін біледі екен. Мұндай ақпаратты естігенде шүкіршілік етесіз. Бірнеше ғасырды құм астына қалдырып, қазақ барда жасай беретін беташар мыңжылдық өркениеттермен тоғысып, ұлт сана-сезімі мен тұрмысына жаңаша орнығып қана қоймай, әлемдік мұра санатында ойып тұ­рып орнын алғаны қуаныштың зоры ғой.

Жаңа түскен келіннің ай дидары мен күн сипатын келген жұртына таныстыру ғана емес, бастапқы сәлем мен ілтипаттың нышаны да беташар. Төркінінен жат-жұртқа ұзап, ондағы жаңа отаудың түтінін түтетіп, жаңа ұрпақ өрбіту ниетіндегі қадам алдындағы теңдессіз салттың артында сәлем салу бұғып жатыр. Келіннің үлкенге құрметі, кішіге ізеті ғана емес, қайын жұртын таныстыруы, сөйткеніне қарағанда, түскен әулетке қаншалықты қадірлі екенін де айғақтайтын айтулы жоралғы. Бұған қоса қаншама жақсы ой мен ізгі амалдың тұсауы кесілетін сәт. Жас келіннің жарқын жүзіне тұтқан шымылдықтың ұшын ұстаған әрбір жастың немесе абысындардың ақ тілеуі, бетін ырымдап қария анаға аштыруы, қолтықтаған абысындар жолының жалғастығы – бәрі-бәрі елдің өсіп-өнуі мен өркен жаюына жасалған жақсы амалдар. Отбасы мен әулет құндылықтарын бекітуге бастайтын асыл жоралғылар осындай қуатты ойдан бас тартып, көктейтіні белгілі. «Жақсы сөз – жарым ырыс» дегендей, ізгі ниетпен басқан қадамның өзі игілік­тер ертпей қоймайды соңынан. Жүзде­ген, мейлі мыңдаған жыл өтсе де, халық ниетін тұтқан мұндай асыл құндылықтар тозбасының бір айғағы – бүгінгі беташар. Халықтық құндылықтарымыз әлемдік мұралар тізімін толықтыра берсін. 

Соңғы жаңалықтар

Сұрақ қойған тотықұс

Қоғам • 30 Тамыз, 2025

Айна алдындағы фламинго

Табиғат • 30 Тамыз, 2025

Тұрғындар денсаулығын тексерді

Денсаулық • 30 Тамыз, 2025

Мерекелік марапат

Қоғам • 30 Тамыз, 2025

Ерен еңбек ескерусіз қалмайды

Жұмысшы мамандықтар жылы • 30 Тамыз, 2025

Маңдай тердің өтеуі

Еңбек • 30 Тамыз, 2025

Жаңа оқу жылындағы өзгерістер

Инфографика • 30 Тамыз, 2025

Үміт ақталады

Білім • 30 Тамыз, 2025

Тағдыршешті реформа

Ата заң • 30 Тамыз, 2025

Аралда ашылған мектептер

Мектеп • 30 Тамыз, 2025

«Абай» журналының ахуалы қалай?

Жәдігер • 30 Тамыз, 2025

Алғыс арқалаған кенші

Еңбек • 30 Тамыз, 2025

Мағжан мен Хайретдин

Зерде • 30 Тамыз, 2025

Тиянақты дайындық

Аймақтар • 30 Тамыз, 2025

Ғарыштан оқылған дәріс

Ғалам ғажаптары • 30 Тамыз, 2025

Қазақ сыныбын таңдағандар озады

Аймақтар • 30 Тамыз, 2025

Әлеуметтік жобаның әлеуеті

Қоғам • 30 Тамыз, 2025