Сурет «Егемен Қазақстанның» архивінен алынды
Егіс алқабындағы молшылық
Мемлекет басшысының айтуынша, бұл – егіннің шығымдылығы мен ауыл шаруашылығы өндірісінің тиімділігін арттыруға арналған шаралардың нақты нәтижесі.
Былтыр бидай 12,2 млн гектардан жиналып, 20,3 млн тоннасы бастырылды. Бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда жарты миллион тоннаға көп. Егіс алқаптарын әртараптандыру нәтижесінде бидай егісі шамамен 900 мың гектарға қысқарғанымен, озық агротехнологиялардың арқасында өнім көлемі төмендемей, керісінше өскен. Бұған қоса 4 млн тоннаға жуық арпа жиналды. Алғаш рет бұршақ дақылдары түсімі 1 млн тоннаға жетсе, майлы дақылдардан рекордтық 4,3 млн тонна өнім алынды. Сондай-ақ 2,9 млн тонна картоп, 3,8 млн тонна көкөніс пен 2,6 млн тонна бақша дақылдары өндірілді.
Мақтаны тамшылатып суару технологиясын қолданған шаруашылықтар гектарынан 50 центнерге дейін өнім алды. Орташа өнімділік 30 ц/га деңгейінде қалыптасып, 428 мың тонна шитті мақта жиналды. Бұл – өткен жылмен салыстырғанда 42 пайызға көп.
«Былтырғы дерекке қарасақ, 26,5 млн тонна астық бастырылған екен. Атап өтерлігі, өсімдік шаруашылығындағы өндіріс көлемі 21,1%-ға, ал мал шаруашылығында 3,2%-ға артты. Осы өсім ауыл шаруашылығының жалпы өнімін 13,7%-ға ұлғайтып, оның көлемі 8,3 трлн теңгеге жеткен еді. Ал биылғы мәліметтерге қарап, саладағы даму үрдісіне көңілің толады», дейді экономист С.Жобаев.
Мал шаруашылығындағы тұрақты өсім
Президент сұхбатында мал шаруашылығын дамыту керектігіне тоқталды. «2035 жылға қарай әлемде мал етін тұтыну көлемі 233 миллион тоннаға дейін өседі. Соған сәйкес оның импорты 27 млн тоннаға дейін артады. Қазақстанның, сыртқа, әсіресе Азия елдеріне ет шығаратын ірі экспорттаушыға айналатын мүмкіндігі бар. Сондықтан былтыр қарашада өткен Ауыл шаруашылығы еңбеккерлерінің екінші форумы дәл осы мал шаруашылығы саласына арналды», деді Қ.Тоқаев.
Инфографиканы жасаған – Амангелді Қияс, «EQ»
Жалпы, елімізде кейінгі 11 айдың қорытындысында мал шаруашылығы саласында тұрақты өсім сақталғанын байқауға болады. Еттің барлық түрінен 1 млн тоннадан астам өнім өндіріліп, алдыңғы жылмен салыстырғанда 3 пайызға жоғары болды. Ірі қара мал саны 2,7 пайызға артып, 8,3 млн басқа жетті. Төл алу да айтарлықтай өсті, 2,8 млн бұзау тіркеліп, былтырғыдан 17,8%-ға көп. Жылқы саны 6,9%-ға көбейіп, 4,4 млн басты құрады, ал құлын саны 1 млн-ға жетті. Түйеде де өсім бар, оның саны 300 мың басқа, бота саны 53,8 мыңға жетті.
«Сиыр еті – 358,8 мың тонна, қой еті – 111,8 мың тонна, жылқы еті – 146,8 мың тонна, құс еті 337,1 мың тонна көлемінде өндірілді. Бұған қоса сүт өндірісі 3 491 мың тоннаға жетіп, 5%-ға артса, жұмыртқа өндірісі 4,1 млрд данадан асқан. Мал шаруашылығы өнімінің нақты көлем индексі 103,5%-ды құрап, өндірілген өнімнің ақшалай көлемі 3,3 трлн теңгеге жетті. Бұл – саладағы жүйелі дамудың әрі аграрлық сектордың ел экономикасына қосып отырған үлесінің айқын дәлелі», деді Ауыл шаруашылығы вице-министрі Аманғали Бердалин.
Фермер өніміне қолдау бар
19 желтоқсаннан бастап Азық-түлік корпорациясы дәнді, майлы дақылдарды тікелей сатып алу бағдарламасын іске қосты. Бұл тетік форвардтық қаржыландырудан кейінгі аграршыны қолдаудың ең сұранысқа ие құралының бірі саналады әрі ауыл шаруашылығы өнімін әділ бағада кепілді өткізуге мүмкіндік береді.
Биыл сатып алынатын дақылдардың тізбесі кеңейтілді. Бидай, арпамен қатар, күнбағыс, майлы зығыр мен қарақұмық та қабылданады. Ескере кететіні, бір ауыл шаруашылығы өндірушісінен барлық дақыл түрі бойынша жиынтық көлемде 3 мың тоннадан артық өнім алынбайды. «Неге 3-ақ мың тонна?» деген сұрағымызға корпорацияның басқарушы директоры Сағат Төлеу: «3 мың тонналық шектеудің қойылуы, шағын және орта фермердің барынша көбі қатысуына мүмкіндік беру мақсатында жасалды. Тиімді шаралар шағын және орта фермерлерге бағытталған», деп жауап берді.
Тікелей сатып алу бағдарламасына қатысуға өтінім корпорацияның өңірлік өкілдіктерінде қабылданады. «Тікелей сатып алу 4 күннен бері жүріп жатыр. 24 желтоқсандағы жағдай бойынша диқандар 22 мың тоннадан астам астық тапсырды», деген Сағат Төлеу азық-түлік өнімдерін қабылдау жұмысы күн сайын қарқын алып келе жатқанын айтты.
Былтыр «Ауыл» партиясы да Мәжілісте аграрлық сектордың мүддесін қорғауға әрі ауылдың тұрақты дамуын қамтамасыз етуге бағытталған жұмыс жүргізді. Су кодексіне енгізілген өзгерістер бойынша фермерлерге еріген қар суын 2 млн текше метрге дейін арнайы рұқсатсыз жинауға мүмкіндік берілді, бұл құрғақшылыққа бейім өңірлер үшін маңызды. Салық жеңілдіктері де артты. Саладағы өнім өндірушілерге қосылған құн салығы 80 пайызға дейін төмендетілді, бұл өндірісті кеңейтуге әрі жаңа технология енгізуге жағдай жасайды.
Балық шаруашылығы да назардан тыс қалмады. «Акваөсіру туралы» заңға түзетулер енгізіліп, субсидиялардың ашық бөлінуі мен монополияға жол бермеу қамтамасыз етілді. Партияның бастамасымен аграрлық банк құру, азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету, тұқым шаруашылығын дамыту, топырақ құнарлылығын сақтау сияқты ұзақмерзімді жобалар ілгерілетілді.
«Депутаттық сауалдар арқылы өңірлердегі нақты мәселелер Үкіметке жеткізілді. Заңнамалық шешімдер мен бюджеттік түзетулер, өңірлермен тұрақты байланыс партияның аграрлық саясаттағы ұстанымының тек ұран емес, нақты іс-қимыл екенін дәлелдеді», деді Мәжіліс депутаты, «Ауыл» партиясының төрағасы Серік Егізбаев.
