Енді өзгерістер туралы айтсақ. Бірқатар ірі банктер жаңа заң бастамасын ұстамдылықпен қабылдады. Жүйелік маңызы бар банктерді құтқару үшін арнайы қор құру идеясына ерекше сақтықпен қарады. Қарсы пікір айтқандар да болды. Өзгерістердің өзегі банк қызметін реттейтін заңнамалық актілерге түзетулерге байланысты. Шілдеден бастап баспана несиесінің жылдық мөлшерлемесін 25%-дан 20%-ға дейін шектеу жоспарланып отыр. Қаржы нарығын реттеу агенттігі нарыққа оң әсер ететінін айтқан болатын. Ал сарапшылар, керісінше, инфляция мен базалық мөлшерлеме жоғары болғандықтан банктер ипотека пайызын төмендете алмай, нарықтағы несие көлемі 30-40 пайызға қысқаруы мүмкін екенін айтады. Енді келесіге тоқталсақ.
Ұлттық банк төрағасы азаматтарға ипотекаға үй алуды кейінге қалдыруға кеңес берді
«ҚР тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасы туралы» заңның 5-бабының 1-тармағының 1 және 2-тармақшаларының жаңа редакциясы «тұрғын үй құрылыс жинақ банктері» ұғымын түсіндіруді кеңейтті. Енді екінші деңгейлі банктер де тұрғын үй бағдарламасына қатыса алады. Дегенмен заң бойынша екінші деңгейлі банктер үшін бірқатар шектеу сақталады. Атап айтқанда, оларда ашылатын тұрғын үй депозиттеріне мемлекет тарапынан сыйлықақы төленбейді. Коммерциялық банктер: арнайы жинақтаушы депозиттер ашып, ТҚЖ жүйесі бойынша ипотекалық қарыздар бере алады. Бұл үшін жеке лицензия талап етілмейді, бұл туралы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінен хабарлады.
Маңызды нюанс: мемлекеттік сыйлық бәріне бірдей емес
Мемлекеттік сыйлық Отбасы банкінде ғана қалады.
Қазір Отбасы банкінде мемлекеттік сыйлық есептеледі: толықтыру сомасының 20% -ы, жылына 200 АЕК артық емес және 2025 жылға ең көп төлем – 157 280 теңге.
Ставкалар және шарттар туралы
Бірыңғай мөлшерлемелер болмайды. Әрбір банк өзі анықтайды:
* жинақтау мерзімі,
* депозит бойынша пайыз,
* қарыз бойынша мөлшерлеме,
* бастапқы жарнаның мөлшері.
Сарапшылардың айтуынша осы талап өзгерістердің тиімділігін төмендетеді. Себебі мұндай бастаманы мемлекеттік сыйақысыз жүзеге асыру банктерге қиын болады.
Енді тұрғын үйде үлесі бар азаматтар жеңілдетілген ипотека ала алады
Сарапшы-қаржыгер Б. Зиябековтың айтуынша, бұл тетікке барлық банкті қатыстырудың керегі жоқ. Бастысы несиенің пайызы төмен болса болғаны деп отыр.
Заңға өзгерістер енгізілгенімен, екінші деңгейлі банктерге қойылатын қосымша талаптар әзірге нақты жарияланған жоқ. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі бұл мәселеге қатысты толық түсіндірме бермеді. Ал Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов жекеменшік банктердің жүйеге қосылуы бәсекелестік пен халықтың таңдау мүмкіндігін арттыратынын ғана айтты.
Биыл қолжетімді болуы мүмкін ипотекалық бағдарламалар анықталды
Әзірлеушілердің көзқарасы: мүмкіндіктер терезесі
Қазақстан Құрылыс салушылар қауымдастығының президенті Виктор Микрюков бұл бағытта монополиясыздандыру нарық үшін маңызды болып қала беретінін айтады. Қауымдастық басшысының пікірінше, баламалы ойыншылардың пайда болуы жаңа өнімдердің пайда болуына және бәсекелестіктің күшеюіне алып келеді.
«Қолжетімді ипотекалық бағдарламалардың саны артады деп үміттенеміз. Егер бұл өзгерістер орындалса, нарық жандана бастайды», дейді Микрюков.
Бұл іс жүзінде нені білдіреді
Тұрғын үй-құрылыс жинақтары (ТҚЖ) − бұл неғұрлым төмен мөлшерлеме есебінен қарызды арзандататын «алдымен жинақ − сосын сатып ал» ипотекасының форматы. Бұрын ол Отбасы банкінің монополиясы болатын. Енді нарыққа кіру барлық банктер үшін ашық.
