Taza.kz
Egemen Qazaqstan
Egemen Qazaqstan
24821 материал табылды

Таным • 09 Сәуір, 2026

Шағатай әдебиеті

Абдурауф Фитрат (Абдурахимуғли) – өзбек халқының біртуар тұлғасы. 1886 жылы Бұхара қаласында дүниеге келген. Ол әуелі молдадан сауат ашып, кейін атақты «Мір Араб» медресесінде білімін жетілдірді. Бұл тұста Исмайыл Гаспыралы реформасы Бұхараға да жеткен. Өлке оқығандары жәдитшілдікті меңгеру мақсатында Бақшасарай мен Ыстанбұлға адамдарын арнайы жіберіп, білім жүйесіндегі тәжірибесін үйренді. Абдурауф 1909–1913 жылдары Османлы елі астанасында оқыды. Өз жұртында «Тарбияи атфол» атты жастар ұйымын құрды. Жас дарын жәдитшілдікпен есейіп, жетілді. Фитраттың Түркістан руханияты тарихындағы маңызды еңбегі – 1918 жылы «Чиғатой гурунги» (Шағатай бәсі) ұйымын құруы еді. Ол 1919–1923 жылдары Бұхара халық республикасында түрлі басшылық қызмет атқарды.1924 жылы Мәскеудегі Шығыс тілдері институтында сабақ берді. Әдебиеттің барлық жанрында жазды. Сонымен бірге түркі әдебиеті тарихы туралы елеулі зерттеу­лер жариялады. Ағайын өзбек елі үшін Абдурауф Фитрат біздің Ахмет Байтұрсынұлындай аса қадірлі. Осындай ірі тұлға саяси қуғын-сүргін кезеңінде НКВД тарапынан 1937 жылы ұсталып, 1938 жылы 5 қазанда нақақ атылған. Төменде «Egemen Qazaqstan» газеті оқырмандарына 1929 жылы «Қызыл қалам» жинағында жарияланған Фитраттың түркі  руханияты тарихында маңызды «Шағатай әдебиеті» атты мақаласын ұсынып отырмыз.

Ғылым • 09 Сәуір, 2026

Дәулескерлер туралы тың ізденіс керек

Құрманғазы шығармашылығын зерттеудегі жаңа ізденістер туралы сөз қозғағанда академик Ахмет Жұбановтың ерен еңбегін айтпасқа болмас. Себебі ол ғылыми-ізденушілік бағытын XIX ғасырда өмір сүрген ауызша кәсіби халық композиторы Құрманғазының шығармашылығын зерттеуден бастап, күйшілік өнерін жан-жақты саралап, ұлылығын бүкіл халыққа танытты. Бұл ретте ғалымның алғаш қазақ тілінде шығарған «Құрманғазы» (1936, 1960, 1961, 1978) еңбегінің орны ерекше.

Инфляция • 09 Сәуір, 2026

Кіріс артып, инфляция төмендеді

Биылғы бірінші тоқсанда бюджет кірісі артып, инфляция қарқыны біршама баяулағаны байқалды. Сарапшылар мұны ҚҚС мөлшерлемесінің өзгеруінен кейінгі қысқамерзімді баға өсімінің әсері біртіндеп басылғанымен байланыстырады. Былтырғы жылдың соңы мен биылғы қаңтар-ақпан айларында бұл фактор экономикаға сіңіп, қазір инфляцияға айтарлықтай ықпал ете қоймады.

Саясат • 09 Сәуір, 2026

Оғыз өркениетін ұлықтаған көрме

Ыстанбұлда оғыздардың тарихи және мәдени мұрасына арналған «Оғыз феномені: Ұлы даладан Анадолыға дейін» атты халықаралық ғылыми конференция мен көрме өтті. Іс-шараға Сенат депутаты Руслан Рүстемов те қатысты.

Туризм • 09 Сәуір, 2026

Туристік маусымға әзірлік жайы талқыланды

Премьер-министрдің орынбасары – Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева мен Туризм және спорт министрі Ербол Мырзабосынов Жетісу облысындағы туристік инфрақұрылымның жазғы маусымға дайындығымен танысып, Алакөл жағалауындағы негізгі нысандардың жай-күйін тексерді.

Саясат • 09 Сәуір, 2026

Сенатор Моңғол елшісімен кездесті

Сенат депутаты Дархан Қыдырәлі дипломатиялық миссиясы аяқталған Моңғолияның Қазақстандағы Төтенше және өкілетті елшісі Дорж Баярхуумен кездесті.

Саясат • 09 Сәуір, 2026

Адам қауіпсіздігіне қатысты заңдар қаралды

Елімізде психологтердің қызметін реттейтін дербес заң қабылданбақ. Мәжіліс спикері Ерлан Қошановтың төрағалығымен өткен отырыста депутаттар «Психологиялық қызмет туралы» заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдады. Сондай-ақ «Жануарларға жауапкершілікпен қарау туралы» заңға түзетулер енгізді.

Саясат • 09 Сәуір, 2026

Сауда-экономикалық келіссөз пысықталды

Премьер-министрдің бірінші орынбасары Роман Скляр Корея Республикасы Президентінің арнаулы өкілі – Президент Әкімшілігінің басшысы Кан Хун Шикпен және Корея Республикасының Сауда, өнеркәсіп және ресурстар министрі Ким Чон Кванмен кездесті.

Білім • 08 Сәуір, 2026

Қытайда ЕҰУ стандарттарына негізделген жаңа институт ашылды

Қытай Халық Республикасындағы Наньнин педагогикалық университетінде Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ-мен бірлескен «Еуразиялық ғылым және технологиялар мектебі» институты ашылды, деп хабарлайды Egemen.kz.

Мирас • 08 Сәуір, 2026

Әбіштің қолтаңбасы

2001 жылдың маусымы. Тараз қаласына қазақтың шандоз қаламгері Әбіш Кекілбайұлы келеді. Бір жылдан кейін Астанадағы «Елорда» баспасынан жарыққа шыққан «Талайғы Тараз» кітабына түрткі болған материалдар жинай бастаған кез.

Яндекс.Метрика