Тағзым • Бүгін, 08:30
Алаш қозғалысынның көшбасшысы, көрнекті мемлекет қайраткері Әлихан Бөкейханның туғанына – 160 жыл. Ол азаттықты аңсап, туған елінің саяси тұтастығы мен бекемдігі жолында жанын құрбан етті. Жұртының мұрасын түгендеп, мұратын айқындады. Алаш ұғымын елдік һәм мемлекеттік рәмізге айналдырған тұлғаның құрметіне Астанадағы зиялы қауым үш арыс – Әлихан, Ахмет, Міржақып ескерткішіне гүл шоқтарын қойып, тағзым етті. Іс-шараға Alash.kz ұлттық порталы мұрындық болды.
Тұлға • Кеше
Әлихан Бөкейхан немесе бақсылар қорыққан бала
Шыңғыс қағанның дүниеге қан шеңгелдеп туғанындай ұлы міндет артылған тұлғалар шаранасынан белгілі болады. Құдай ондай жандарды айрықша нышанмен жаратады деседі. Алаш рухының құлабызы Әлихан Бөкейхан да құлын кезінен қыдыр дарыған қасиетті жан. Туған елінің саяси тұтастығы мен бекемдігі үшін аянбай күрескен феномен тұлғаның балалық шағы да басқалардан мүлде басқаша өткен.
Мереке • 01 Наурыз, 2026
Алғыс антологиясы: Мереке мәні неде?
Біздің ел көктемнің алғашқы күнін алғыс айтудан бастайды. Қиын-қыстау заманда қолтығына сүйеу, көңіліне демеу болғаны үшін қазақ халқына түрлі этнос өкілдері ризашылығын білдіреді. Уақыт өте келе мерейлі мереке рухани сипат алып, адамдар ата-анасы, ұстаздары, достары секілді жақын-жуық жандарына алғыс айтатын болды. Қызық, бір-ақ ауыз сөздің көңілге көктем сыйлайтын қандай сиқыры бар? Расында бұл терең тақырып. Ендеше алғыс айту құбылысының пәлсапалық, психологиялық негіздеріне тоқталып, оның ұрпақ санасында жаңаша түрде қалай жаңғырғанын зерделеп көрейік.
Қоғам • 27 Ақпан, 2026
Анасын іздеген Панч: Кішкентай маймыл жер бетін қалай мейірімге бөледі?
Жұмсақ ойыншықтың бауырына тығылған кішкене маймыл көпшілік көңілін елжіретті. Оның есімі – Панч. Былтыр ғана дүниеге келген. Бірақ енесі туа сала одан бас тартқан. Баласын сыртқа теуіп, жеріп кеткен. Қазір үлкен макакалар арасында қорғансыз қалған Панч ойыншық «анасын» жанынан тастамайды. Адам тағдырына сонша ұқсас бұл жағдайды жануарлар психологиясы арқылы зерделеп көрдік.
Тарих • 27 Ақпан, 2026
1989 жыл. Алматыдағы Жастар театрында Шерхан Мұртазаның «Сталинге хат» драмасы қойылады. Режиссері – Райымбек Сейітметов. Замана зобалаңын сахнадан көреміз деген халықтың ынта-ықыласында шек болған жоқ. Аншлаг. Содан жұрт назары ауған спектакльді республика басшылығына көрсету жөнінде идея туады. Ақыры театрға Орталық комитеттің бірінші хатшысы Геннадий Колбин келетін болады...
Әдебиет • 26 Ақпан, 2026
Эзоп тіліне жаңа көзқарас: Мысал жанры қайда кетті?
Ақиқат – бәріне бірдей жағатын нәрсе емес. Сондықтан оны тұспалдап өнер арқылы жеткізіп отырған. Әдебиет әлімдері мұны «Эзоптың тілі» деп айдарлаған. Қазақтың қара тілімен айтсақ, астарлап айту. Көне Грекияда өмір кешкен әлгі Эзоп адамдардың мінез кеселдерін хайуанаттардың харекеттері арқылы әжуалаған. Неге тіке айтпаған? Айта алмайды. Шүнки, ол – құл, оның үстіне тілі – мүкіс. Сондықтан айтатын сөзін алыстан орағытып, мысалмен жеткізеді. Кейде осындай «кедергілер» өнерді өткірлей түседі, жаңа форма іздеуге мәжбүрлейді. Тура айтылған шындық тез тозады, ал астармен айтылған ой уақытпен бірге жүріп, әр дәуірде қайта пайымдалады. Эзоп мысалдарының өміршең болатыны сондықтан. Ондағы аң мен құс сол замандағы адамдардың ғана емес, сіз бен біздің қазіргі бет-бейнемізді де дәл танытады. Алайда сатираның осынау жауынгер жанры бүгінгі әдебиетте лайықты көрініс таппай жүр.
Дін • 26 Ақпан, 2026
Намаз оқымаса, ораза қабыл бола ма?
Бұқар жыраудың «Тілек» толғауында намаз құлшылығына ерекше маңыз беріледі. Бес намаздың біреуі де қаза болмауы – көмекей әулиенің бесінші тілегі. Мұқым мұсылман міллеті бұл құлшылықты құдайдың бес парызының бірі деп есептейді. Бірақ ел ішіндегі кей азаматтар, көпшілігі деструктивті бағыттағы діни топ өкілдері намаз оқымаған адамның ешбір құлшылығы қабыл емес деп оспадар ой таратады. Қарапайым халықтың көңіліне күдік түспесін деп, мүфтияттың пәтуа бөлімінің пікірін білдік, деп жазады Egemen.kz.
Ата заң • 22 Ақпан, 2026
Ата заңда адам құқығына қандай артықшылық берілді?
Конституция – қоғам мен билік арасындағы ең биік келісім. Ол мемлекеттің не үшін өмір сүретінін және кімге қызмет ететінін анықтайды. Осы өлшеммен қарағанда, 2026 жылғы жаңа Ата заң Қазақстанның құқықтық жүйесінде маңызды бетбұрыс жасады. Бұрынғы Конституция өтпелі кезеңде мемлекетті сақтауға бағытталса, жаңа құжат адамның қадір-қасиетін құқықтық саясаттың алдыңғы шебіне шығаруға талпынып отыр.
Әдебиет • 18 Ақпан, 2026
Нағыз өнердің дәуірі енді басталады
Бүгін біз жеңіл оқылатын кітаптарды көп оқимыз, санаға салмақ түсірмейтін фильмдер прокаттан түспейді. Екі-үш нота аралығында құрылған, қарапайым әндер тез жатталады. Осы үрдістен авторлардың өнерді түсінікті етуге ұмтылысы байқалады. Бірақ соның әсерінен мазмұны бай, қатпары терең туындылар назардан тыс қалып жатыр. Енді оларды кім жаратып, кім тұтынады? Алдағы уақытта нағыз өнердің аясы тарыла ма, кеңи ме? Сараптап көрдік.
Өнер • 16 Ақпан, 2026
Неге өнер бәріне бірдей әсер етпейді?
Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» романына қатысты мына бір пікірді жиі естиміз. Эпопеяны әртүрлі жаста оқыған адам оны әрқалай түсінеді. Мәтін өзгерген жоқ, оқырман да баяғы. Бірақ мұнда таным өзгерді, қабылдау күрделенді. Енді оқырман әлдеқашан көзінің нұры, қолының табы қалған қалған сарғыш парақтардан түйсігіне түнемеген жаңа бір әлемді ашады. Немесе керісінше. Біреуге өте керемет көрінген шығарма біреуге түк те әсер етпейді. Неге бұлай? Асылында бұл сұрақтың жауабы көркем қабылдаудың өте күрделі табиғатында жатыр.
