Эксклюзив
Экономика • 14 Қаңтар, 2026
Абзал Нарымбетов: Мұнай экспорттайтын балама бағыттарды дамытпағанымыз тарихи қателік болды
Каспий құбыр концорциумының (КҚК) инфрақұрылымына жасалған дрон шабуылы Қазақстанның мұнай экспорты қаншалықты осал екенін тағы бір мәрте көрсетті. Бір бағытқа тәуелді тасымал жүйесі ел экономикасын миллиардтаған шығынға ұшыратып, энергетикалық қауіпсіздік мәселесін күн тәртібіне шығарды. Energy Analytics директоры Абзал Нарымбетов бұл жағдайды «тарихи қателік» деп бағалады, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 08 Қаңтар, 2026
Ақ шашты қоғам: қартайып бара жатқан адамзат қайтсе аман қалады?
Адамзат жаңа кезеңге қадам басты. Бұл халық санының азаю дәуірі. Бір қозы туса, бір түп жусан артық шығады деген түсінік байырғы түсінікке айналып барады. Ойлап қараңыз, жер бетіндегі тұрғындар саны XIV ғасырдан бері алғаш рет індеттің, соғыстың салдарынан емес, балаларды дүниеге әкелуден саналы түрде бас тартудың нәтижесінде күрт кеміген. Бұл неге апарады? Қоғамның қартаюына, жастар мен еңбекке қабілетті адамдардың тапшылығына. Бұл демографиялық құлдырау экономикаға, әлеуметтік жүйелерге және жаһандық тепе-теңдікке өте қатты ықпал етеді. Отбасыдан бастап, мемлекеттерге дейін сын-қатерден аман қалмайды. Әйтсе де, депопулизация дәуірі адамзаттың құрдымы деуден аулақпыз, бірақ бұл заман – сіз бен біздің болашағымызды қайта байыптайтын уақыт.
Экономика • 06 Қаңтар, 2026
«Қара алтын» арзандаса, қазына ортаймай ма? Венесуэла факторының қазақ экономикасына әсері
Мұхиттың арғы бетіндегі Венесуэланың басына бұлт үйірілсе, жаһандық мұнай нарығы елең ете қалатыны белгілі. Әлемдік «қара алтын» картасында өзіндік орны бар бұл елдегі саяси-экономикалық тербелістер Қазақстан экономикасына қалай әсер етеді? Бюджеттің бүйірін толтырып отырған мұнай бағасы құбылса, Ұлттық қордың жағдайы нешік болмақ? Осы және өзге де сауалдар төңірегінде мұнай-газ саласының сарапшысы Абзал Нарымбетовпен тілдескен едік.
Қоғам • 31 Желтоқсан, 2025
Қазіргі балалар Аяз атаға сене ме?
Интернет пен ақпараттың кең таралуына байланысты балалардың басым көпшілігі Аяз атаның барына күмән келтіреді. Дегенмен кейбір кішкентай балалардың мерекелік атмосфераға және қалыптасып қалған дәстүрге орай сенімі сетінемеген, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 31 Желтоқсан, 2025
Мерекені қалай қолжетімді бағаға тойлауға болады?
Жаңа жыл − қуанышқа, жылылыққа және ғажайып сәттерге толы мереке. Алайда дәл осы кезеңде шығын көлемі айтарлықтай артып кететіні жасырын емес. Соған қарамастан, мерекеден бас тартпай-ақ, оны ақылмен және үнеммен ұйымдастыруға болады. Қымбат мейрамханалар мен артық шығындарсыз да жаңажылдық демалысты көңілді әрі есте қаларлықтай етіп өткізу әбден мүмкін. Бұл мақалада мерекені қолжетімді бағаға ұйымдастырудың тиімді жолдарын айтамыз.
Мереке • 31 Желтоқсан, 2025
Әлем елдері жаңа жылды қалай қарсы алады?
Әлем халықтары үшін Жаңа жыл – күнтізбедегі жаңа күн емес, үміт пен жаңарудың, өткенге есеп беріп, болашаққа сеніммен қараудың бастамасы. Жер шарының әр түкпірінде бұл мереке әртүрлі аталып, әрқилы дәстүрмен тойланғанымен, жаһан жұртын жақсылыққа деген сенім біріктіреді, деп жазады Egemen.kz.
Технология • 31 Желтоқсан, 2025
2025 жылы Google-дан ең көп ізделген сұрақтар қандай?
Google компаниясы 2025 жылдың ең танымал іздеу сұраныстарының рейтингін жариялады. Биыл қолданушылар жасанды интеллект, ірі спорттық жарыстар және жаңа iPhone туралы ақпаратты жиі іздеген, деп хабарлайды Egemen.kz.
Экономика • 31 Желтоқсан, 2025
Жаңа жыл алдында ақшаны қалай жоспарлаған дұрыс?
Желтоқсан айы – жылдың ең шығынды кезеңі. Сыйлық, мерекелік дастархан, басқосулар, жол жүру мен демалыс отбасы бюджетіне салмақ түсіреді. Дәл осы уақытта адамдар ойланбай ақша жұмсап, қажетсіз несие алып немесе алаяқтардың құрбаны болады. Сондықтан бюджеттік берекені сақтай отырып, мерекені лайық деңгейде атап өтуге қажет чек-листті дайындап көрдік.
Әдебиет • 30 Желтоқсан, 2025
Шығармашылық зертхана: Айт-ман не айтқысы келеді?
Көркем шығарманы түсініп оқу – оны жазуға кеткен еңбекпен пара-пар үдеріс. Автор бейнелеп отырған өмір өзінің де санасында жаңғырып, өзі де сол өмірдің бөлшегіне айналуы үшін оқырман да санасына салмақ түсіруі қажет. «Мені қызықтыр», «не айтқың келгеніңді түсіндір» дейтін адамдар Гогольдің сиқыршы кейіпкері Пацюктің тамақ ішкенін еске түсіреді. Ол бұған келгенде мүлде қиналмайтын. Оның алдында бір тәрелке вареник пен қаймақ тұратын. Әлгі варениктер сиқырдың күшімен өзі көтеріліп, қаймаққа күмп етіп алып Пацюктің аузына қарай ағыла беретін. Бірақ оқу процесі Пацюктің түскі асына түк те ұқсамайтын құбылыс. Мұнда ешқандай сиқыр идеяны қара сөздің қаймағына матырып асқазаныңа жөнелтпейді. Шығарманы оқу нәтижелі болуы үшін оқырман өзі еңбек етуі керек, әрі ешқандай ғажайып оны бұл жұмыстан босата алмайды. Мәтіндегі күрделі сөздерді түсінуден бөлек, ондағы мәнді қабылдай алу үшін оқырман да шығармашылық еңбекке араласу қажет.
Мереке • 30 Желтоқсан, 2025
Жаңажылдық көңіл күй сыйлайтын үздік фильмдер
Жаңа жыл – отбасының әр мүшесін бір шаңырақ астында топтастыратын ғажайып мереке. Бұл күндері үлкендер күнтізбе ауысатын маңызды кезең алдында өткен жылды қорытындылап, келер жылға арналған жоспарларын бекітіп жатады. Ал бүлдіршіндер үшін жаңа жыл – ғажайып армандар орындалуы тиіс сиқырлы кезең. Олар үшін ортақ көңіл күй ауанын қалыптастырып, мерекелік көңіл күйді еселеуде фильмдер мен мультфильмдердің орны ерек. Әр үйде бауырмалдық, өзара түсіністік ауанын орнатып, жақсылыққа жетелейтін үздік фильм мен мультфильм топтамасын ұсынамыз, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 30 Желтоқсан, 2025
Қазір қандай кітаптар өтімді? Нон-фикшн әлде көркем проза?
Бүгінгі қазақ қоғамының сұранысы мен интеллектуалды бағыты кітап сөрелеріндегі таңдаудан айқын аңғарылады. Көркем сөздің құдіретіне ғана иек артқан оқырман бүгінде прагматикалық мазмұнға – нақты ақпарат пен өмірлік тәжірибеге негізделген нон-фикшн әдебиетіне де айрықша көңіл бөле бастады. Осы екі бағыттың арасындағы бәсеке мен үндестік қандай? Egemen.kz тілшісі осы сауалдар төңірегінде баспагерлер мен қаламгерлердің пайымын саралап көрді.
Қоғам • 29 Желтоқсан, 2025
2025 жылы БАҚ-та қандай тақырыптар жиі талқыланды?
2025 жыл Қазақстан үшін қоғамдық пікірдің, мәдени серпілістің және саяси-әлеуметтік талқылаулардың тоғысқан кезеңі болды. Жыл бойы ел назарында тарихи мерейтойлар, әлемдік деңгейдегі концерттер, спорттағы жетістіктер мен даулы істер, сондай-ақ халықты алаңдатқан әлеуметтік және заңнамалық бастамалар тұрды. Күнтізбе ауысар тұста биыл БАҚ пен әлеуметтік желіде талқы таразысына түсіп, елді елеңдеткен маңызды оқиғаларды еске түсіреміз, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 29 Желтоқсан, 2025
2025 жылы Қазақстанда қандай даулы мәлімдемелер болды?
Қазақстан үшін 2025 жыл – экономикалық немесе инфрақұрылымдық өзгерістермен ғана емес, қоғамдық пікірді қақ жарған мәлімдемелер мен бастамалармен есте қалды. Бұлардың кейбірі халықаралық қарсылық туғызса, енді бірі ел ішінде талқыға түсті. Әсіресе ЛГБТ, уақыт белдеуі, тіл мәселесі қоғамда көбірек дау нысанасына ілінді, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 29 Желтоқсан, 2025
Мереке күндері пойыз бен ұшақ кестесі қалай өзгереді?
Жаңа жыл қарсаңындағы сапарлар әрқашан үлкен жауапкершілікті талап етеді. Алыс жолға шыққан азаматтарды қамтамасыз ету мақсатында Көлік министрлігі мен «Қазақстан темір жолы» (ҚТЖ) жолаушылар үшін маңызды шешімдер қабылдады. Мереке күндері әуе рейстері мен пойыздардың саны артып, жаңа буынның вагондары жолға шықпақ. Ең бастысы – халықтың көкейінде жүрген билет бағасының өсуіне қатысты сауалға нақты жауап берілді, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 29 Желтоқсан, 2025
1 қаңтардан бастап елімізде не өзгереді?
Жаңа жыл табалдырықтан аттаған сәттен бастап еліміздің тыныс-тіршілігінде айтулы өзгерістер болады. Қаңтар айы азаматтар үшін тек демалыс күндерімен ғана емес, құқықтық және экономикалық маңызы бар жаңа ережелермен есте қалмақ. Бұл айда бізді 12 демалыс пен 19 жұмыс күні күтіп тұр, деп жазады Egemen.kz.
Елорда • 29 Желтоқсан, 2025
Жаңа жыл мерекесі қарсаңында Астана мен Алматыда қандай іс-шаралар өтеді?
Бірер күннен кейін 2025 жылмен қоштасып, 2026 жылды қарсы аламыз. Бұл – жылдың ең көңілді, жарқын әрі есте қаларлық сәттерінің бірі. Мереке тек отбасылық дастархан және сыйлықтармен шектелмей, түрлі концерттерге, мәдени шараларға және мұз айдындарына барумен қызықты өтеді.
Заң • 29 Желтоқсан, 2025
2025 жылдың құқықтық белесі: Қазақстанның жаңару бағыты мен жүйелі реформалары
2025 жыл еліміздің жылнамасында мемлекеттік басқару жүйесі мен қоғамдық қатынастардағы іргелі өзгерістер жылы ретінде тарихқа енді. Биылғы заң шығару үдерісі цифрландыру мен жасанды интеллектіні тізгіндеуден бастап, әлеуметтік қорғау, салықтық реформалар мен құқықтық тәртіпті нығайтуға дейінгі ауқымды салаларды қамтыды. Кейбір заңдар қазірдің өзінде ел игілігіне айналса, енді бірі 2026 жылғы үлкен трансформацияларға даңғыл жол ашып отыр, деп жазады Egemen.kz.
Экономика • 29 Желтоқсан, 2025
Реформа бизнеске тірек пе, әлде кедергі ме?
Ел экономикасын жаңғыртуға бағытталған реформалар бизнеске тірек болуы тиіс. Алайда дайындықсыз енгізілген шешімдер керісінше, кәсіпкерге қосымша салмақ салуы мүмкін. Осы түйткілдер «AMANAT» партиясының Кәсіпкерлік мәселелері жөніндегі Республикалық үйлестіру кеңесінің алғашқы отырысында ашық талқыланды. Партия Хатшысы Елдар Жұмағазиев пен Премьер-Министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин тең төрағалық еткен кеңесте өндіруші, саудагер, фермер мен өңдеуші сала өкілдері мемлекеттік саясаттағы нақты мәселелерді көтеріп, оларды шешудің жолдарын ұсынды, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 26 Желтоқсан, 2025
2025 жылы қандай қайғылы оқиғалар болды?
2025 жылы қоғамға ауыр әсер еткен оқиғалар аз болмаса керек. Адам өлімімен аяқталған ірі жол-көлік апаттары (ЖКО) жиіледі. Кейбір өндіріс орындарында адам өліміне әкелген апаттар тіркелді. Сонымен қоса, әйелдер мен балаларға қатысты зорлық-зомбылық оқиғалары да болды және жастар арасында суицид оқиғалары тіркелді. Бұның бәрі әлеуметтік қорғау, денсаулық сақтау, қауіпсіздік, психологиялық қолдау салаларын күшейту қажеттігін көрсетті, деп жазады Egemen.kz.
Оқиға • 26 Желтоқсан, 2025
2025 жылы ел аумағында қандай алапат өрт оқиғалары тіркелді?
Төтенше жағдайлар министрлігінің сәуір айында жариялаған мәліметінше, 2024–2025 жылдардағы жылыту кезеңінде ел аумағында 4 041 өрт оқиғасы тіркелген. Құтқарушылар қызыл жалыннан 416 адамды құтқарса, 187 азамат мерт болған. Ал 162 адам әртүрлі дәрежеде күйік алып, ыстан уланған. Күн сайын ТЖМ бөлімшелері 100-ден 150-ге дейін әр түрлі сипаттағы төтенше жағдайларды жоюға, оның басым бөлігінде өрт сөндіруге шығады. Сан дерек сөйлеп тұрғандай, елімізде өрт оқиғалары жиі тіркеледі. Жоғарыда атап өткеніміздей өрт салдарынан азаматтар өмірмен қош айтысып жатыр. 2025 жыл аяқталуға таяған тұста биыл тіркелген ауқымды өрт фактілерін еске саламыз, деп жазады Egemen.kz.
Руханият • 26 Желтоқсан, 2025
Қос аққу жылжымайды: «Жақын барып хал-жайын кім сұрайды?»
Табиғат қашанда тосын құбылыстарға толы. Осыдан төрт-бес күн бұрын Семей қаласындағы ақ Ертістің айдынына қос аққу келіп қонған еді. Міне, бір аптаға айналып барады, жыл құстары әлі жылжыған жоқ.
Білім • 26 Желтоқсан, 2025
Антикадан Астанаға дейін: кітапханалар қалай жаңартылып жатыр?
Адамзат тарихына үңілсек таным үдерісі жылдан-жылға күрделене бергенін байқаймыз. Оны «екінші табиғаттан», яғни адам жасаған мәдени нысандардан анық аңғаруға болады. Кезінде бірқатар сөре, парта, орындық болса, ол бөлме оп-оңай «кітапхана» атана беретін. Ол уақытта кітапхананың басты міндеті кітапты сақтау, ал оқырмандікі оны оқумен ғана шектелетін. Бұл түсінік бүгін түбегейлі өзгерді. Қазір адам ақпаратқа емес, кеңістікке зәру. Алған білімін бөлісетін, пікір алмасатын жер іздейді. Шығармашылық ортаға енгісі келеді. Сайып келгенде ішкі әлемін ретке келтіретін мекенге мұқтаж. Осы сұраныс кітапхананың мазмұнын кеңейтті. Ол енді жай ғана кітап сақтайтын орын емес, әлеуметтік, мәдени, зияткерлік үдерістер тоғысатын тірі ағзаға айналды.
Қоғам • 25 Желтоқсан, 2025
Келер күннен үміт етіп, жаңа жылдан жарылқау күту – адамзат табиғатында ежелден бар үрдіс. Оны тек әр халық өз дүниетанымына, ғұрпына сай жасайды. Мәселен, біздің заманымыздағы тарихи жәдігерлерді санамағанда, жаңа жылды тойлау туралы деректер ежегі Месопотамия мен Мысыр ескерткіштерінде сақталған. Ал сіз бен біздің көзіміз үйренген Жаңа жыл форматы қалай қалыптасты? Шырша ағашының символдық мәні қандай? Зерделеп көрдік.
Реформа • 24 Желтоқсан, 2025
1 қаңтардан бастап салық реформасы күшіне енеді. Базардағы баға шарықтауы ықтимал
Жаңа жылмен бірге жаңа Салық кодексі де күшіне енеді. 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстанда салық жүйесі түбегейлі жаңарады. Бұл бір мезетте қабылданған шешім емес. Айлар бойы Үкімет, депутаттар мен бизнес өкілдері қатысқан талқылаулардың нәтижесі. Алайда қоғамды алаңдатқан басты сұрақ: Жаңа салық реформасы базардағы бағаны қаншалықты өзгертеді?
Спорт • 24 Желтоқсан, 2025
Темірлан Анарбеков Еуропаға кете ме? Қазақ қақпашысының қай лигада ойнағаны жөн?
УЕФА Чемпиондар лигасының биылғы додасы қазақ футболы үшін жай ғана кезекті маусым емес, ұлттық намыстың жаңа деңгейге көтерілгенін паш еткен айтулы оқиғаға айналды. SofaScore деректеріне сүйенсек, әлемдік футболдың алпауыттарымен иық тірескен Темірлан Анарбековтың көрсеткіші бүгінде еуропалық скауттардың назарын аударып отыр, деп жазады Egemen.kz.
Медицина • 24 Желтоқсан, 2025
1 қаңтардан бастап МӘМС жүйесіне бірқатар өзгеріс енгізіледі
2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап елімізде Бірыңғай медициналық көмек пакетін кезең-кезеңімен енгізу басталады. Үздік халықаралық тәжірбиелерді негізге ала отырып бөлінген медициналық көмек пакетінде тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі мен (ТМККК) міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру қызметінің (МӘМС) аражігі нақтыланған. Сондай-ақ аталған жүйелердің шеңберінде көрсетілетін медициналық көмектің қайталанбауы назарға алынады. Бұл туралы денсаулық сақтау вице-министрі Әлия Рүстемова брифинг барысында мәлімдеді, деп жазады Egemen.kz.
Тұлға • 24 Желтоқсан, 2025
2025 жылы қандай тұлғалармен қош айтыстық?
Дүниенің басы – сайран, аяғы – ойран. Таудай тұлғаларын бақиға жөнелткен халқымыз жылан жылын жылап аяқтап отыр. Күні кеше Қазақстанның Еңбек Ері, Халық әртісі Асанәлі Әшімовті жер қойнына тапсырдық. Өткенге салауат айтып, 2025 жылы марқұм болған ардақтыларды еске түсірейік.
Экономика • 24 Желтоқсан, 2025
Тайынша ауданында сабаннан сапалы жиһаз жасайтын цех ашылды
Еліміз жыл сайын 12 млн-нан астам астық өндіреді. Бірақ дәнді-дақылдарды бастырғаннан кейін құрғақ сабағы құр қалып қоятын еді. Солтүстік Қазақстан облысындағы Тайынша ауданы бұны да іс қылып отыр. Әсел Жексембаева бастаған бір топ ғалым сабаннан сапалы жиһаз жасайтын технология ойлап тапты. Қалдықсыз өндірісті қамтамасыз етіп отырған ауданға ат басын арнайы бұрдық.
Спорт • 24 Желтоқсан, 2025
Осы жылы қазақ спорты кімдерден айырылды?
2025 жылы ел спортының дамуына елеулі үлес қосқан және салада есімі ел аузына ілігіп келе жатқан жас таланттар бақилық болды. Еліміздің футболшылары, бапкерлері және спорт ардагерлері түрлі қайғылы жағдайда көз жұмды. Олардың арасында ұлттық құрамада ойнаған спортшылар, жас футболшылар, тәжірибелі жаттықтырушылар мен спортты дамытуға үлес қосқан қоғам қайраткерлері бар. Бүгін біз биыл қазақ спорты кімдерден айырылғанын еске аламыз, деп жазады Egemen.kz.
Қоғам • 22 Желтоқсан, 2025
2025 жылы ел есінде қалған 10 маңызды оқиға
Биыл халық жадында қалған оқиғалар аз болмаса керек. Әйтсе де барлық дерлік саланы қамтитын 10 оқиға қандай? Ел есінде қалған деп атауға болатын 10 маңызды оқиға – саяси-экономикалық, әлеуметтік-мәдени бағыттар бойынша 2025 жылы қоғамда жиі әрі кеңінен талқыланды, деп жазады Egemen.kz.
